Rijnlandse Geschiedenis streeft naar meer historische samenhang en kennisuitwisseling in de regio.

verenigingen

musea

instellingen

Drie artikelen over scoutinggroepen

Onder Artikelen zijn drie artikelen geplaatst over scoutinggroepen in Zoetermeer, Sassenheim en Alkemade, die kort na de Tweede Wereldoorlog werden opgericht.

+ meer

De Stichting Historische Publicaties Holland-Rijnland streeft naar meer samenhang en samenwerking rond de geschiedenis en het cultuurhistorisch erfgoed van Rijnland. Bijna vijftig lokale en regionale organisaties in Rijnland hebben zich bij ons aangesloten. Gezamenlijk zetten wij ons in voor het bereiken van dit doel. Zie voor meer informatie OVER ONS.

Nieuws

De Maartenskerk wint de Oorkonde van Vrienden van Oud Hillegom 2026

8 mrt 2026 - De Maartenskerk is de winnaar geworden van de Oorkonde van de Stichting Vrienden van Oud Hillegom. De oudste kerk van Hillegom, waarvan de geschiedenis teruggaat tot 1248, kreeg de meeste stemmen van de jury. De 31ste oorkonde werd uitgereikt op vrijdag 6 maart tijdens de Vriendenavond in een goedgevulde zaal van de Kulturele Raad Hillegom. De avond bood, zoals inmiddels traditie is, een mooie combinatie van historische verdieping en feestelijke erkenning. Voorzitter Wilbert Koops opende de bijeenkomst met een presentatie van de vijf genomineerde gebouwen. Dit jaar was de categorie Overige gebouwen aan de beurt. De Werkgroep Monumenten had vijf markante panden genomineerd, variërend van voormalige school en bankgebouw tot een historische buitenplaats. Uiteindelijk werd de Maartenskerk, het oudste kerkgebouw van Hillegom, uitgeroepen tot winnaar van de Oorkonde 2026. Koops reikte de oorkonde uit aan Evert-Jan Koppelaar, voorzitter van de Kerkenraad, die de prijs dankbaar in ontvangst nam. Na het officiële gedeelte verzorgde Anne Joustra van het Cruquius Museum Meer-Historie een boeiende presentatie over de geschiedenis van de Haarlemmermeer. Hij nam de aanwezigen mee langs de droogmaking in de 19de eeuw en de ontwikkeling van het gebied tot het veelzijdige landschap dat het vandaag is. Met bijzondere aandacht voor het Hillegomse aandeel — de eerste spade voor de Ringvaart werd immers op Hillegomse grond gezet — gaf Joustra een levendig beeld van een regio in voortdurende verandering. Het geheel maakte de avond opnieuw tot een geslaagde bijeenkomst, waarin waardering voor het Hillegomse erfgoed en interesse in de regionale geschiedenis hand in hand gingen.

Aanmelden voor de Oud Leidenprijs

5 mrt 2026 - De Historische Vereniging Oud Leiden reikt ieder jaar tijdens de dies - haar verjaardag - een Oud Leidenprijs uit. Hierbij wisselen wetenschaps- en publieksprijs elkaar af. In 2026 is de prestigieuze wetenschapsprijs aan de beurt. Leidenaars hebben een meer dan gemiddelde belangstelling voor de geschiedenis van hun stad. Hiervan getuigen onder meer de vele historische boeken, artikelen, voorstellingen, exposities, documentaires en presentaties. Ook dit jaar is voor de wetenschapseditie van de Oud Leidenprijs een jury samengesteld waarin verschillende disciplines vertegenwoordigd zijn: naast de geschiedwetenschap, ook de Leidse kunstwereld, het archiefwezen en de neerlandistiek. “De inzendingen worden beoordeeld door wetenschappelijke professionals. Dat maakt het tot een prestigieuze prijs die belangrijk is om te winnen. Het zegt echt wat over de kwaliteit van je onderzoekswerk”, aldus voorzitter van de Oud Leidenprijs-commissie Dick de Boer. Naast de publieksprijs - de vorig jaar is gewonnen door André Kapaan met de film NICO - is ook de wetenschapsprijs inmiddels een vaste waarde geworden in Leiden. Deze kan op steeds meer inzendingen rekenen. In 2024 won Agnes van Steen deze prijs, met haar proefschrift Van Liefdadigheid naar abortusstrijd. Leidse vrouwen en de Nederlandse vrouwenbeweging van 1860 tot 1900. Voordrachten inzenden In 2026 is de wetenschapseditie van de Oud Leidenprijs weer aan de beurt. De jury kijkt daarvoor naar alle wetenschappelijke publicaties over de Leidse geschiedenis uit 2024 en 2025. Dat kunnen artikelen, proefschriften of boeken zijn, maar ook documentaires, presentaties of tentoonstellingen als ze voldoen aan wetenschappelijke criteria. Tot en met 1 april 2026 kunt u kandidaten voordragen via oudleidenprijs@oudleiden.nl .

Gezocht: Giselle Kuster

3 mrt 2026 - Museum De Lakenhal is op zoek naar foto's, herinneringen en het kunstwerk Honger van Giselle Kuster (1911-1972). Met deze zoektocht hoopt het museum een beter beeld te krijgen van de Leidse periode van de kunstenaar. De oproep is onderdeel van de tentoonstelling Giselle Kuster – De Leidse jaren, die vanaf 22 mei 2026 te zien is in het museum. Gezocht: Giselle Giselle Kuster (1911-1972) bracht het belangrijkste deel van haar carrière door in Leiden, waar zij zich ontwikkelde tot een talentvolle kunstenaar en galeriehouder. Ze speelde een belangrijke rol in het Leidse culturele leven en opende haar eigen galerie, genaamd Pro Arte, in haar woonhuis aan de Breestraat 123A. Toch is haar naam grotendeels uit de geschiedenis verdwenen. Om een beter beeld te krijgen van deze periode wil Museum De Lakenhal haar archief graag aanvullen met foto's, anekdotes, herinneringen, brieven en dagboekfragmenten. Het museum is daarom op zoek naar mensen die hun herinneringen aan Giselle Kuster, of ander archiefmateriaal dat iets te maken heeft met Kusters leven in Leiden, willen delen. Vermist kunstwerk Honger Museum De Lakenhal is daarnaast dringend op zoek naar het schilderij Honger van Giselle Kuster. Het is een van haar meest indringende portretten: een moeder die haar drie kinderen stevig vasthoudt tijdens de Hongerwinter van 1944-1945. Kuster maakte dit schilderij vlak na de bevrijding van Nederland. Het is onbekend waar het schilderij nu is. Het museum zou het werk graag een plek willen geven in de tentoonstelling Giselle Kuster – De Leidse jaren. Insturen materiaal Heb je herinneringen aan Giselle Kuster of ben je in het bezit van foto's of archiefmateriaal? Of weet je iets over de verblijfplaats van het schilderij Honger? Mail dan naar oproep@lakenhal.nl of schrijf naar Museum De Lakenhal t.a.v. “Herinneringen aan Giselle Kuster” via Lammermarkt 31, 2312 CL, Leiden. Meer informatie is te vinden via de oproeppagina van Museum De Lakenhal. Tentoonstelling Giselle Kuster – De Leidse jaren Museum De Lakenhal brengt Giselle Kusters onderbelichte tijd in Leiden (1940-1953) onder de aandacht door een vervolg te geven aan de eerdere succesvolle tentoonstelling in museum van Bommel van Dam in Venlo. De tentoonstelling Giselle Kuster – De Leidse jaren omvat kunstwerken uit de periode dat Kuster in Leiden woonde en werkte. Met deze tentoonstelling wil Museum De Lakenhal de kunstenaar haar rechtmatige plaats in Leiden teruggeven. De tentoonstelling is te zien van 22 mei t/m 25 oktober 2026.

Genomineerden voor Oorkonde 2026

20 feb 2026 - Stichting Vrienden van Oud Hillegom heeft als doel het behoud, herstel en verbetering van natuur, landschap, erfgoed en kunst in Hillegom en omgeving. Daarnaast stimuleert zij het besef dat elke Hillegommer medeverantwoordelijk is hiervoor, zowel lokaal als daarbuiten, in het belang van mens en natuur. Zie voor meer informatie: www.vriendenvanoudhillegom.nl

Lezing: Fred Boom vertelt uit eigen werk

18 feb 2026 - Lezing Fred Boom. In het Katwijks Museum wordt op woensdag 18 februari 2026 een lezing gehouden over ‘FRED BOOM VERTELT UIT EIGEN WERK’ Fred Boom, in 1938 in Koog aan de Zaan geboren, is afkomstig uit een maritieme familie. Zijn opa Boom was varensgezel en de andere opa was scheepsbouwer. Er werd dus altijd over boten gesproken. Op 16 jarige leeftijd gaat hij als lichtmatroos voor het eerst naar zee en in 1957 naar de Kweekschool voor Scheepswerktuigkundigen in Amsterdam. In 1959 treedt hij als scheepswerktuigkundige in dienst bij de Koninklijke Nederlandse Stoomboot Maatschappij (KNSM). 11 jaar vaart hij bij deze maatschappij op zowel vracht- als passagiersschepen en ziet een groot gedeelte van de wereld. Na zijn pensioen wijdt hij zich volledig op het tekenen en schilderen van hoofdzakelijk scheepsportretten en zee- en havengezichten en werkt in zowel olieverf als aquarel/gouache techniek. Fred Boom, autodidact, geldt binnen de hedendaagse maritieme schilderkunst als een gerespecteerde, kundige, inspirerende, praktijkgerichte en kleurrijke zeeschilder. Hij is o.a. lid van Koninklijk College Zeemanshoop te Amsterdam. Fred exposeert op dit moment in het Katwijks Museum met een ‘kleine’ selectie (10 stuks) van zijn schilderijen. Zijn gehele oeuvre omvat overigens meer dan 850 schilderijen. Bovendien zijn er van zijn hand 6 boeken verschenen waarvan in de shop van het museum 3 verschillende boeken te koop zijn. Fred verteld uit eigen werk, aan de hand van afbeeldingen van enkele schilderijen tentoongesteld in de expositie. Maar ook leuke anekdotes over enkele schilderijen uit zijn collectie, zoals o.a. het ss. Breda van de KNSM (1940) en het ss. Jaarstroom HWAL. Tevens wordt er een film gedraaid over het tot stand komen van zijn schilderij met de trawler Catharina Duyvis (IJM 60). Deze trawler is met man en muis vergaan tijdens de stormnacht februari 1953. (± 15 minuten). De lezing duurt van 19.30 tot 21.30 uur. De toegangsprijs bedraagt 10,50 euro.

Naar het nieuwsoverzicht

Agenda eendaags

Geen eendaagse items in de agenda van Cultuur-Historische Vereniging "Oud Lisse".

Naar de agenda

Agenda meerdaags

Tentoonsteling De Achterweg – van zandweg naar woonwijk

1 jan t/m 15 mrt 2026 - De Achterweg behoort tot de oudste structuren van Lisse. Ooit begonnen als een eenvoudige zandweg door het landschap, groeide deze route uit tot een plek waar wonen, werken en bollenteelt samenkwamen. In deze tentoonstelling wordt de ontwikkeling van de Achterweg inzichtelijk gemaakt: van vroeg gebruik in het landschap, via bebouwing langs de weg, tot de bloembollenbedrijven en families die hier hun stempel drukten op Lisse. Aan de hand van historische kaarten, foto’s, documenten en persoonlijke verhalen maakt u kennis met onder meer: De ontstaansgeschiedenis van de Achterweg en haar betekenis voor Lisse. De bebouwing die langs de weg verrees, van buitenplaatsen tot woonhuizen. Bekende bollenfamilies die zich hier vestigden, zoals Vreeburg, Lefeber, De Vroomen en Van der Salm. Veranderingen in gebruik en functie van het gebied in de 19de en 20ste eeuw. De tentoonstelling laat zien hoe lokale geschiedenis, landschap en ondernemerschap met elkaar verweven zijn, herkenbaar, verrassend en dichtbij. Praktische informatie: Locatie: Museum De Zwarte Tulp, Grachtweg 2a, Lisse Periode: t/m 15 maart 2026 Openingstijden: Dinsdag t/m donderdag 13.00–17.00 uur Vrijdag t/m zondag 11.00–17.00 uur Museumkaart geldig

Naar de agenda

Artikelen

Katholieke scouting in Zoetermeer 1946-1975

7 mrt 2026 - Vanaf 1907 ontstaat in Engeland de scouting. Langzaamaan kwamen er in Nederland ook groepen; na de Tweede Wereldoorlog vooral om de ‘vervlakte jongeren’ te vormen en op hoger peil te brengen. Onder de vlag van de Katholieke Jeugdbeweging ontstonden lokale initiatieven als Verkenners en Gidsen. In Zoetermeer werden door enthousiaste vrijwilligers - onder de vlag en controle van de parochie - groepen opgericht met namen als Koekoeken en Haviken. Ze hielden speurtochten, gingen op kamp en leerden seinen, geheimschrift en knopen. Ook verdieping van geloof kwam aan de orde. Er waren altijd klusjes te doen als pannen afwassen, maar bij elke activiteit lag de nadruk op (samen) iets leren. In de jaren 1970 kwam de scouting los te staan van de kerk, maar tradities bleven: een uniform, samen spelen met leermomenten en het bijbrengen van respect voor de natuur.

Van padvinderij naar scouting. (de geschiedenis van ScoJeSa)

7 mrt 2026 - Dit artikel neemt u mee van de oprichting in 1946 in Sassenheim van twee groepen padvinderij, te weten; de St. Pancratiusgroep voor jongens en de St. Theresiagroep voor meisjes, tot heden. Scojesa staat voor; Scouting Jeugd Sassenheim.

Padvinderij en scouting in voormalig Alkemade

7 mrt 2026 - In de voormalige gemeente Alkemade ontstonden na de Tweede Wereldoorlog verschillende scoutinggroepen. In Roelofarendsveen werd in 1925 de jeugdvereniging St. Josephs Gezellen opgericht, waar jongens samenkwamen voor ontspanning en activiteiten. Tijdens de Duitse bezetting werd scouting verboden, maar na 1945 werden in dorpen zoals Rijpwetering, Oud Ade en Oude Wetering opnieuw groepen opgericht. In Rijpwetering en Oud Ade ontstond de Pastoor van der Plaatgroep met verkenners, zeeverkenners en gidsen. In Oude Wetering werd de St. Jacobusgroep opgericht, die activiteiten organiseerde zoals kamperen, sport en buitenactiviteiten. In Roelofarendsveen bestonden daarnaast Gidsen- en kaboutergroepen voor meisjes en de Rakkers voor jongens. De jeugdverenigingen organiseerden wekelijkse bijeenkomsten, speurtochten, kampvuren en zomerkampen. In de jaren zeventig nam de belangstelling voor sommige groepen af. Sommige verenigingen gingen samen of verdwenen. Later ontstonden nieuwe jeugdorganisaties, zoals Ranonkel en Stichting Jouw Alkemade, die activiteiten voor jongeren bleven ondersteunen.

Kasteel Rosenburg te Voorschoten

6 feb 2026 - Rosenburg werd voor het eerst in 1285 als munitionis vermeld, een zwaar verdedigbaar kasteel, en was toen gedeeld eigendom van graaf Floris V en Dirk II van Wassenaer. In de jaren daarna werd Rosenburg eigendom van een jongere tak van de Van Wassenaers. In 1351 werd Rosenburg door graaf Willem V belegerd en vermoedelijk ook afgebroken. Daarna werd Rosenburg het eigendom van diverse rijke burgers. Een ingemetselde steen vermeldde dat Rosenburg in 1573 door Leidse burgers was vernield en in 1607 werd hersteld door zijn nieuwe eigenaar Adriaan van Ylem. In 1657 kreeg eigenaar Jacobus Maestertius flinke ruzie met ambachtsheer Arent VIII van Duivenvoirde omdat hij Rosenburg ridderhuyse had genoemd. In 1707 wordt admiraal Jan Gerrit van Wassenaer eigenaar van Rosenburg. Hij gaat over tot complete herbouw. In de periode 1711 - 1714 overlijden echter zijn echtgenote en drie kinderen; alleen zijn oudste kind blijft in leven. Jan Gerrit raakte hierdoor in ‘grote malaise’ en werd een veelvraat met als gevolg hevige pijnen. In de nacht van 29 oktober 1723 werd de beroemde medicus Boerhaave opgeroepen; hij constateerde een gescheurde slokdarm. De volgende dag overleed Jan Gerrit. De erfgenamen lieten daarop de nog nieuwe buitenplaats tot de grond toe afbreken. Tegenwoordig is op het terrein een kinderboerderij gehuisvest. Noot: Eerder verscheen op onze website 'Een vergeten stukje Rosenburg' dat gaat over de gevelsteen op een Heerenhuis in Katwijk.

De Leidse vrouwenbeweging en de regio

6 jan 2026 - In dit artikel belicht Agnes van Steen meerdere vrouwen uit de omgeving van Leiden die betrokken waren bij de Leidse vrouwenbeweging. Zij baseert zich daarvoor op haar promotieonderzoek – waarvan in november 2025 een handelseditie is verschenen – met de titel: Van liefdadigheid naar abortusstrijd. Leidse vrouwen en de Nederlandse vrouwenbeweging van 1860 tot 1990. Hierin valt te lezen hoe de Leidse vrouwenbeweging – als onderdeel van een landelijke beweging – zich over een periode van 130 jaar ontwikkelde. Het gaat om diverse organisaties die voor verschillende vrouwenrechten streden en aanverwante verenigingen. Centraal staan de Leidse vrouwen die actief waren en ook de rol van de Universiteit Leiden in de emancipatiestrijd wordt belicht. Bij ‘Leidse’ vrouwen valt echter een kanttekening te plaatsen: vaak strekten de Leidse afdelingen van organisaties zich uit tot omliggende gemeentes, zoals Oegstgeest. Dit betekent dat ook vrouwen uit die gemeentes een rol speelden in de Leidse vrouwenbeweging.

Naar de artikelen