Rijnlandse Geschiedenis streeft naar meer historische samenhang en kennisuitwisseling in de regio.

verenigingen

musea

instellingen

Drinkwatervoorziening en Patriotten in Hazerwoude

Er zijn twee nieuwe artikelen geplaatst die aansluiten op de onderwerpen drinkwatervoorziening en patriotten: de komst van waterleiding in Benthuizen en Hazerswoude en over de Patriotten in Hazerswoude.

+ meer

De Stichting Historische Publicaties Holland-Rijnland streeft naar meer samenhang en samenwerking rond de geschiedenis en het cultuurhistorisch erfgoed van Rijnland. Bijna vijftig lokale en regionale organisaties in Rijnland hebben zich bij ons aangesloten. Gezamenlijk zetten wij ons in voor het bereiken van dit doel. Zie voor meer informatie OVER ONS.

Nieuws

Oudste resten van vroegmiddeleeuwse stad gevonden bij opgraving

21 jul 2026 - Archeologen hebben naar eigen zeggen in de grond onder de Breestraat de oudste resten van Leiden gevonden. Het zijn bijna veertig houten palen, waarvan een flink deel uit de periode tussen 650 en 900 na Christus komt. 'De vondsten zijn spectaculair en veranderen het bestaande beeld van de oudste bewoning van Leiden', meldt Erfgoed Leiden en Omstreken. De palen werden gevonden bij opgravingen die werden gedaan bij de bouw van een fietsenkelder onder de Albert Heijn in de Breestraat. 'Ze vormen een duidelijke aanwijzing dat mensen in de vroege middeleeuwen ook op de zuidelijke oever van de Rijn woonden', stelt Erfgoed Leiden en Omstreken. 'Waarschijnlijk gebeurde dat tijdelijk. De opgraving laat namelijk ook zien dat het oudste bewoningsniveau uiteindelijk overstroomde. Van een doorlopende bewoning tot de aanleg van de Breestraat en de snelle stadsontwikkeling in de twaalfde eeuw was dus geen sprake.' De oudste resten van bebouwing die tot nu toe in Leiden zijn gevonden, zijn houten palen die uit het jaar 1000 stammen. De stad wordt in oude bronnen mogelijk voor het eerst genoemd rond het jaar 850. Het gaat dan om drie nederzettingen met de naam Leython. Vrij vertaald: 'aan de wateren'. Erfgoed Leiden en Omstreken: 'Historici vermoeden al langer dat de genoemde Leythons bij het huidige Leiden lagen. Eerdere opgravingen leverden wel aanwijzingen voor bewoning vanaf ongeveer het jaar 1000 op, maar overtuigend archeologisch bewijs voor het vroegste Leiden ontbrak tot de recente vondsten in de Breestraat.' De archeologen spreken van 'nieuwe aanknopingspunten in de verdere zoektocht naar het ontstaan van de stad'. Bron: TV West 18 juli 2026

Verken de Limes

18 jul 2026 - De zomer is hét moment om de Limes te ontdekken. Test je kennis in de Limes Zomer Quiz, ontmoet Romeinse legionairs, ontdek bijzondere tentoonstellingen en trek eropuit langs de oude Romeinse grens. In deze nieuwsbrief vind je inspiratie voor de leukste uitjes langs de Limes. Link naar de Nieuwsbrief

Samen op zoek naar nieuwe vrijwilligers

8 jul 2026 - Ruim 20.000 vrijwilligers werken dagelijks aan het Zuid-Hollandse erfgoed, maar hun aantal daalt door tijdgebrek en vergrijzing. Daarnaast zoeken vrijwilligers vaker kortlopende projecten. Hoe zorg je als erfgoedorganisatie voor een open en aantrekkelijke omgeving voor nieuwe vrijwilligers? En hoe behoud je de betrokkenheid van je huidige vrijwilligers? Over deze cursus Dagelijks zetten ruim 40.000 vrijwilligers zich in voor het Zuid-Hollandse erfgoed. Onder invloed van bijvoorbeeld tijdgebrek of de coronapandemie, neemt het aantal vrijwilligers echter af. Hoe kun je er als erfgoedorganisatie voor zorgen dat jouw organisatie dan zo open mogelijk staat voor nieuwe vrijwilligers? Met dit vraagstuk gaan we aan de slag tijdens de cursus Samen op zoek naar nieuwe vrijwilligers. Wil jij samen met andere erfgoedorganisaties aan de slag om nieuwe vrijwilligers en te bereiken, te boeien en aan je te binden? Meld je dan snel aan! Doelgroep De cursus is bedoeld voor personen die verantwoordelijk of actief zijn op strategisch-tactisch niveau binnen het vrijwilligersbeleid. Denk hierbij aan: Directeuren Bestuursleden (met vrijwilligersbeleid in portefeuille) Vrijwilligerscoördinatoren De cursus is geschikt voor zowel betaalde medewerkers als vrijwilligers. Programma Om het meeste uit deze training te halen, verzoeken we je om in ieder geval bij alle drie bijeenkomsten op locatie aanwezig te zijn. Bij voorkeur ben je met twee personen per organisatie bij de training aanwezig. Maandag 14 september, 09.30-12.30 uur (op locatie): vrijwilligersreis, motivaties, fricties, drempels en wervingsstrategieën. Maandag 28 september, tijd volgt nog (digitaal): coachingsmoment, vragen en huiswerk bespreken. Maandag 12 oktober, 09.30-13.00 uur (op locatie): hoe open is jouw organisatiecultuur voor een divers en inclusief vrijwilligersbestand? Hiervoor spelen we het Join the Jam! Cultures-spel. Maandag 26 oktober, tijd volgt nog (digitaal): coachingsmoment: vragen en verdieping. Maandag 9 november, 09.30-13.00 uur (op locatie): Erfgoedvrijwilliger.nl en eindpresentaties. Praktisch Wanneer: 14 & 28 september, 12 & 26 oktober, 9 november Waar: online en op locatie, wordt bepaald op basis van de aanmeldingen Aanmelden: verplicht, via de website Kosten: deelname is gratis

Schrijfcursus voor lokale onderzoekers

2 jul 2026 - Heb je een archeologische, genealogische of historische ontdekking gedaan waarover je graag een artikel wil schrijven? Of heb je onderzoek verricht dat de moeite waard is om te publiceren? Dan is deze cursus iets voor jou. Wat houdt de cursus in? In vijf bijeenkomsten krijg je voldoende handvatten om een interessant en leesbaar historisch artikel te schrijven, met correct gebruik van beeldmateriaal en bronnen. Na afloop heb je een artikel dat geschikt is voor publicatie in een archeologisch of historisch tijdschrift. Huiswerk bestaat uit het werken aan je eigen artikel en feedback geven op het werk van één of twee medecursisten. Bijeenkomst 1: Onderwerp, doel en afbakening Bijeenkomst 2: Structuur en samenhang Bijeenkomst 3: Leesbaar schrijven Bijeenkomst 4: Beeld, bijschriften en bronnen Bijeenkomst 5: Afronden en aanleveren Na afloop van de cursus ontvangen je een certificaat. De docent De cursus wordt gegeven door Ruurd Kok. Ruurd is archeoloog en journalist. Hij schrijft vaak over archeologische en historische onderwerpen in landelijke en lokale media. Ruurd heeft gedoceerd aan Saxion Hogeschool te Deventer. De cursus is ontwikkeld door Ruurd samen met José Niekus van Rijnlandse Geschiedenis en Susan Suèr van Erfgoed Leiden en Omstreken. Praktische informatie Minimaal 10, maximaal 12 deelnemers. Bij minder inschrijvingen nemen we contact met je op. Kosten: € 175 Locatie: Gravensteen, Leiden Tijdstip: woensdagmiddag van 13.30 tot 15.30 uur Data: 4 en 18 november, 2 december 2026, en 13 en 27 januari 2027 Meer informatie: educatie@erfgoedleiden.nl Let op: helaas is het Gravensteen niet rolstoeltoegankelijk. Heb je vragen over de toegankelijkheid, neem dan contact met ons op. MELD JE NU AAN!

Erfgoednieuws

1 jul 2026 - In deze nieuwsbrief vind je tips over het bepalen van de omgeving van een monument, de nieuwste Archeologische Kroniek, een terugblik op de bijeenkomst Van akker tot archief en nog veel meer. Veel leesplezier! Link naar de Nieuwsbrief

Naar het nieuwsoverzicht

Agenda eendaags

Geen eendaagse items in de agenda van Stichting Begraafplaats Groenesteeg Leiden.

Naar de agenda

Agenda meerdaags

Geen meerdaagse items in de agenda van Stichting Begraafplaats Groenesteeg Leiden.

Naar de agenda

Artikelen

Patriotten en prinsgezinden in Hazerswoude, 1781-1795

27 jul 2026 - Tijdens de strijd tussen de patriotten en prinsgezinden eind 18e eeuw voorafgaande aan de Bataafse Republiek in 1795, ontstonden er spanningen en onrust onder de bevolking van Hazerswoude, vooral rond de verplichte wapenoefeningen. Slechts enkelen meldden zich vrijwillig aan, zoals Jan Bezuijen en Jacob van Wateringen. Jacob werd echter bedreigd en zelfs mishandeld vanwege zijn aanmelding. Jan Langendam en Kors Groenewegen werden verdacht van betrokkenheid bij het oproer, maar ontkenden dit en benadrukten hun gehoorzaamheid en het betalen van belastingen. Zij verklaarden aanvankelijk tegen de wapenoefening te zijn geweest, uit angst als soldaat te moeten dienen, maar waren later bereid zich aan te melden. Het nieuwe bestuur probeerde de orde te herstellen door militair vertoon en bestuurlijke maatregelen. Bestuursleden werden vervangen door prinsgezinde personen of zij die trouw zwoeren aan Willem V. Ook predikant Abram Vatebender werd gedwongen een loyaliteitsverklaring te ondertekenen. Door bedreigingen kon hij zijn werk nauwelijks uitvoeren, maar hij bleef uiteindelijk tot 1824 predikant in Hazerswoude.

Zomers vaak onaangenaam

27 jul 2026 - Het artikel beschrijft de ontwikkeling van waterleiding, sanitaire voorzieningen en volksgezondheid in Benthuizen en omgeving. Eeuwenlang kampte de regio met ziektes als cholera en tyfus, mede door het gebruik van vervuild water uit sloten, regenbakken en putten. De aanleg van waterleidingen en modern sanitair bracht een ware revolutie teweeg: schoon drinkwater en eigen wc’s in huis zorgden voor een sterke verbetering van de volksgezondheid. In 1921-1922 kregen de eerste huizen in Benthuizen een eigen wc, wat een grote vooruitgang was ten opzichte van het delen van een poepdoos of beerput. De aanleg van waterleidingen verliep moeizaam door hoge kosten en bestuurlijke discussies, maar in 1924 werd Benthuizen aangesloten op een centrale drinkwaterleiding. In omliggende dorpen als Hazerswoude en Boskoop werden watertorens gebouwd en regionale waterleidingbedrijven opgericht. De watertoren van Hazerswoude, gebouwd in 1915, werd een herkenningspunt en speelde een centrale rol in de watervoorziening. Door de groei van de bevolking en technologische vooruitgang werd de toren uiteindelijk overbodig, maar hij bleef als monument behouden en kreeg een nieuwe functie als kantoor. De beschikbaarheid van schoon water en sanitair leidde tot een aanzienlijke daling van ziektes en verbeterde leefomstandigheden.

De vier Bolleninstituten van Lisse.

6 jul 2026 - Begin 20e eeuw stond bij de bollenkwekers de praktijk centraal. Die hadden zij op een bepaalde manier van hun ouders overgenomen, de theorie kwam op de tweede plaats. Het was echter duidelijk dat een meer wetenschappelijke benadering van de bollenteelt mogelijk voor een verbetering voor de hele branche zou kunnen zorgen.

Van regenton en pomp naar waterleiding

15 jun 2026 - Een verslag van een groeiende bevolking en een toenemende vraag naar goed fatsoenlijk drinkwater. De oprichting van de Leidse Duinwaterwatermaatschappij in 1878 en de bouw van de watertoren in Katwijk. Of daar alle problemen mee opgelost waren, leest u in het artikel.

Geschiedenis van de drinkwatervoorziening in Kaag en Braassem

15 jun 2026 - Dit artikel beschrijft hoe de drinkwatervoorziening in voormalig Alkemade zich ontwikkelde van vervuild sloot- en putwater naar een moderne waterleiding. Aanleiding waren verschillende epidemieën die leidde tot lokale initiatieven en uiteindelijk tot regionale samenwerking.

Naar de artikelen