Rijnlandgeschiedenis.nl gebruikt cookies om bezoek te meten en om het voor bezoekers mogelijk te maken informatie op deze website te delen via social media. Door verder gebruik te maken van deze website ga je hiermee akkoord.

Accepteer cookies
Menu
Rijnlandse Geschiedenis streeft naar meer historische samenhang en kennisuitwisseling in de regio.

Nieuws

Nieuwsbrief Erfgoedplatform gemeente Katwijk 

15 sep 2026 - Beste leden van het Erfgoedplatform,  Sinds deze zomer ben ik met veel plezier wethouder van onder andere erfgoed. De komende tijd hoop ik veel van u persoonlijk te ontmoeten. Ik kijk ernaar uit om samen met iedereen die zich inzet voor het erfgoed van Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg de verhalen uit ons verleden levend te houden en door te geven aan volgende generaties. Ik wens u veel leesplezier en hoop u te zien tijdens een volgende bijeenkomst van het Erfgoedplatform.   Wouter-Jan Vroegindeweij  Link  naar de Nieuwsbrief

Molendriegang in programma Vroege Vogels 

17 aug 2026 - In maart van dit jaar verbleven de programmamakers van het BNN-Vara-programma Vroege Volgels in de Ondermolen van de Molendriegang Driemanspolder. De Rijnlandse Molenstichting had de tijdelijk leegstaande woning beschikbaar gesteld zodat de programmakers meerdere dagen opnamen konden maken in de piekberging Nieuwe Driemanspolder waar een prachtig nieuw natuurgebied is ontstaan. Zie voor de diverse fragementen dit bericht op onze website.

Ruim honderd foto’s toegevoegd aan archief 

16 aug 2026 - Ruim honderd foto’s of beschrijvingen ervan zijn toegevoegd aan het online-fotoarchief van de Rijnlandse Molenstichting. Het betreft foto’s van de Hazerswoudse Rooie Wip, de Googermolen in Oude Wetering en de verdwenen molens van de Griet- en Vriesekoopsepolder in Leimuiden en de Groote-, Kleine- en Kalkovensche Polder in Alphen aan den Rijn. Het fotoarchief is hier te vinden.

Artikelen over molenaars en peilbeheer 

15 aug 2026 - Recent verschenen er diverse artikelen over molenaars en peilbeheer waar onze stichting medewerking aan heeft verleend. Lees meer op onze website.

Oudste resten van vroegmiddeleeuwse stad gevonden bij opgraving 

21 jul 2026 - Archeologen hebben naar eigen zeggen in de grond onder de Breestraat de oudste resten van Leiden gevonden. Het zijn bijna veertig houten palen, waarvan een flink deel uit de periode tussen 650 en 900 na Christus komt. 'De vondsten zijn spectaculair en veranderen het bestaande beeld van de oudste bewoning van Leiden', meldt Erfgoed Leiden en Omstreken. De palen werden gevonden bij opgravingen die werden gedaan bij de bouw van een fietsenkelder onder de Albert Heijn in de Breestraat. 'Ze vormen een duidelijke aanwijzing dat mensen in de vroege middeleeuwen ook op de zuidelijke oever van de Rijn woonden', stelt Erfgoed Leiden en Omstreken. 'Waarschijnlijk gebeurde dat tijdelijk. De opgraving laat namelijk ook zien dat het oudste bewoningsniveau uiteindelijk overstroomde. Van een doorlopende bewoning tot de aanleg van de Breestraat en de snelle stadsontwikkeling in de twaalfde eeuw was dus geen sprake.' De oudste resten van bebouwing die tot nu toe in Leiden zijn gevonden, zijn houten palen die uit het jaar 1000 stammen. De stad wordt in oude bronnen mogelijk voor het eerst genoemd rond het jaar 850. Het gaat dan om drie nederzettingen met de naam Leython. Vrij vertaald: 'aan de wateren'. Erfgoed Leiden en Omstreken: 'Historici vermoeden al langer dat de genoemde Leythons bij het huidige Leiden lagen. Eerdere opgravingen leverden wel aanwijzingen voor bewoning vanaf ongeveer het jaar 1000 op, maar overtuigend archeologisch bewijs voor het vroegste Leiden ontbrak tot de recente vondsten in de Breestraat.' De archeologen spreken van 'nieuwe aanknopingspunten in de verdere zoektocht naar het ontstaan van de stad'. Bron: TV West 18 juli 2026
Naar het nieuwsoverzicht

Agenda eendaags

Driemaal vrijgelaten uit Westerbork: het levensverhaal van Ilse Leembruggen-Von 

13 okt 2026 - Ilse Leembruggen (1873-1961) was de echtgenote van Willem Adriaan Leembruggen, directeur van de Leidse textielfabriek Clos en Leembruggen. Zij kwam uit Wenen en was van Joodse afkomst. Ze was goed bevriend met Lilli van der Schalk, een vrouw van de wereld die zich gemakkelijk in hogere kringen bewoog, contact had met Duitse bevelhebbers en tegelijkertijd ook met de Britse geheime dienst. Haar man was de vijfde van zeven generaties Leembruggen die sinds 1766 de bekende Leidse textielfabriek Clos en Leembruggen runden. Ruim voor de oorlog in 1925 overleed hij. Zijn weduwe Ilse werd tijdens de oorlog tot driemaal toe afgevoerd naar het doorvoerkamp Westerbork. Dankzij de inspanningen van de Leidse wolfabrikant Krantz, de Rotterdamse havenbaron Van der Mandele, vriendin Lilli van de Schalk, de eerste hoogleraar Kunstgeschiedenis Willem Vogelsang en kunstschilder Max Beckmann kwam zij echter telkens weer vrij en heeft zij de oorlog overleefd.  Biograaf Mark Goedhart verhaalt over het veelbewogen leven van deze bijzondere vrouw. Tijdens de lezing zal het eerste exemplaar van de biografie worden aangeboden aan Philip Leembruggen (88) die in de jaren '70 de fabriek moest sluiten als gevolg van de algehele neergang van de textielsector. Link: Driemaal vrijgelaten uit Westerbork: het levensverhaal van Ilse Leembruggen-Von Lieben

Wandeling Poorten en Gangen 

23 okt 2026 - Wandeling Poorten en Gangen 23 oktober om 11.00 start: ' t Regthuys van het Utopa weeshuis aan de Hooglandse Kerkgracht 17b in Leiden Leiden had vroeger acht stadspoorten, maar die worden niet bedoeld. Op deze wandeling gaat het om poortjes, (meestal) doodlopende straatjes of gangen, met daarin kleine huisjes die eigendom waren van met name huisjesmelkers en gehuurd werden door de allerarmste inwoners van Leiden. De huur was gering, maar het comfort vrijwel afwezig en onderhoud werd maar spaarzaam verricht. Leiden heeft heel wat van deze poorten (en gangen of hoe ook genaamd) gehad; de teller staat inmiddels op 367 in de loop van heel wat eeuwen. Concentraties waren er rond de Middelstegracht en de Van der Werfstraat, die dan ook tijdens de wandeling aangedaan zullen worden.  We beginnen met koffie of thee en wat lekkers in het Weeshuis. Piet de Baar zal  daar een algemene introductie houden waarna de deelnemers in groepen gaan wandelen door het deel van de binnenstad waar nog heel wat van deze poorten/hoven te zien zijn. Dit kan vaak alleen nog maar een deur zijn die nu naar een binnenplaats leidt waar geen huisjes meer staan, en wat nu een tuin is of een fietsenstalling. Die kunnen uiteraard niet bezocht worden, maar het verhaal dat de rondleiders er zullen doen geeft voldoende informatie om een beeld te krijgen hoe het er vroeger uitgezien heeft. De wandelexcursie, inclusief presentatie, duurt ongeveer 2 uur. De kosten, inclusief koffie/thee en wat lekkers zijn €10,00  voor (duo)leden en € 12,50 voor introducés. Inschrijven via de website of telefonisch: 06-17487728 (Liesbeth Brugman) of 06-57531127 (Mieke Duivenvoorden). Er is plaats voor 40 deelnemers. Wilt u na de aanmelding direct het geld voor de rondleiding overmaken op bankrekening NL67 INGB 0005 9012 64 t.n.v. Vereniging Oud Leiden. (NB dit is een ander nummer dan dat waar u de contributie naar overmaakt!). Vermeld bij de betaling uw HVOL-lidmaatschapsnummer, de excursie waarvoor u inschrijft en de naam van uw eventuele introducé(e) en/of duolid. U bent pas definitief ingeschreven wanneer uw betaling is ontvangen. Komt u op de reservelijst dan betaalt u pas als u verneemt dat u wel mee mag. Tot 10 dagen voor de excursiedatum kunt u kosteloos annuleren.   U kunt zich hieronder inschrijven INSCHRIJVEN Link: Wandeling Poorten en Gangen

Lezing: Leidse communisten voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog 

1 nov 2026 - De communistische beweging in Leiden was klein, maar telde desalniettemin een aantal markante figuren. De vooroorlogse geheime dienst hield hen nauw in de gaten en tijdens de bezetting gebruikte het nazi-regime deze kennis om het vroege verzet te bestrijden. Wie waren de mensen in en om de Leidse afdeling van de CPN? En wat was hun rol in het vroege verzet? Tijdens zijn lezing gaat Rudi Harthoorn in op deze vragen. Tijdens de lezing passeren bekende mensen de revue, zoals Einstein, Pannekoek, Tinbergen, Van der Lubbe en Escher. Maar Harthoorn gaat ook in op het Englandspiel, de Haagse Politie Inlichtingendienst en de vervolging van de communisten in de regio Den Haag, waar Leiden onder viel.  Rudi Harthoorn, auteur van het boek Vuile oorlog in Den Haag, deed uitgebreid onderzoek naar de vervolging van communisten door Nederlandse en nazi-Duitse autoriteiten. Hij was mede-initiatiefnemer voor het monument voor het communistisch verzet in Den Haag dat deze zomer op de Haagse Markt is onthuld. Link: Lezing: Leidse communisten voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog

PJ Blok lezing: De cipierster, het Gravensteen en de gevangenen 

5 nov 2026 - Maria van Nispen (1666-1730) was 27 jaar lang gevangenbewaarster van het Gravensteen, eerst met haar man en na diens overlijden alleen. Susan Su?r, werkzaam bij Erfgoed Leiden en Omstreken (ELO), doet al jarenlang onderzoek naar deze cipierster. Tijdens haar lezing beschrijft zij niet alleen de levensloop van Maria, maar ook de omstandigheden in de gevangenis. Daarbij belicht zij één specifieke zaak in het bijzonder.   De P.J. Blok lezing wordt jaarlijks rond de sterfdag van de Leidse historicus P.J. Blok georganiseerd door de Universiteit Leiden, het Leidsch Dagblad en de Historische Vereniging Oud-Leiden (HVOL).   Link: PJ Blok lezing: De cipierster, het Gravensteen en de gevangenen

Stichting Historisch Leiden: De straat op! Oproer, stakingen en protest in Leide 

6 nov 2026 - In een serie korte lezingen zal een divers gezelschap van historici verschillende aspecten van Leidse oproerigheid in de twintigste eeuw belichten. Van stakers tot krakers en van antimilitaristen tot Dolle Mina's. 12:30 inloop 13:00 Opening door Dirk Alkemade 13:00-14:00 De Leidse Arbeidersbeweging voor WOII 1. Sjaak van der Velden - Leidse stakers als voorlopers 2. Chaokang Tai - Anton Pannekoek and de vroege SDAP in Leiden 3. Wouter Linmans - Mitrailleurs in de Breestraat, november 1918 14:00-14:15 Interview met XR-Leiden 14:15-14:45 pauze 14:45-15:45 De Leidse Protestcultuur na 1968 4. Ruurd Kok - Vrouwen Vredeskamp bij Marinevliegkamp Valkenburg 5. Werner Zonderop - Holebi en vrouwenbeweging 6. Marcha van Wijk - Eurodusnie zet de stad op stelten 15:45-16:15 Dubbelinterview Dolle Mina's Toen en Nu 16:15-17:00 borrel Link: Stichting Historisch Leiden: De straat op! Oproer, stakingen en protest in Leiden, 1900-2000
Naar de agenda

Agenda meerdaags

Geen meerdaagse items in de agenda van Historische Vereniging Oud Leiden.

Naar de agenda

Artikelen

Voet Oude Benoordenrijnse Wendeldijk teruggevonden?

5 sep 2026 - De Wendeldijk heeft altijd tot de verbeelding van talloze historici gesproken en dat heeft tot evenveel publicaties geleid. Veel ideeën en filosofieën hebben elkaar in het verleden tegengesproken en doen dat mogelijk nog steeds, maar dat maakt het onderwerp juist zo razend interessant. Dit artikel heeft getracht de voorhanden zijnde historische informatiebronnen op de juiste manier weer te geven.

De Warmondse Patriottische Sociëteit

10 aug 2026 - Het kan niet anders dan dat de spanningen tussen Patriotten en Prinsgezinden ook in Warmond voelbaar waren. Er was een Warmondse Patriottische Sociëteit, al blijft de vraag onbeantwoord: wie waren de leden? Wel weten we dat enkele bekende – al dan niet tijdelijke – inwoners van Warmond zich nadrukkelijk in het politieke strijdgewoel mengden, onder wie Hieronymus van Alphen en Betje Wolff en Aagje Deken. De omwenteling van 1795 bracht bovendien grote veranderingen voor de omvangrijke katholieke gemeenschap. De wens voor een eigen kerkgebouw en de moeizame oprichting van het Groot-Seminarie in 1799 laten zien hoe ingrijpend de politieke ontwikkelingen ook in Warmond doorwerkten.

Patriotten en prinsgezinden in Hazerswoude, 1781-1795

27 jul 2026 - Tijdens de strijd tussen de patriotten en prinsgezinden eind 18e eeuw voorafgaande aan de Bataafse Republiek in 1795, ontstonden er spanningen en onrust onder de bevolking van Hazerswoude, vooral rond de verplichte wapenoefeningen. Slechts enkelen meldden zich vrijwillig aan, zoals Jan Bezuijen en Jacob van Wateringen. Jacob werd echter bedreigd en zelfs mishandeld vanwege zijn aanmelding. Jan Langendam en Kors Groenewegen werden verdacht van betrokkenheid bij het oproer, maar ontkenden dit en benadrukten hun gehoorzaamheid en het betalen van belastingen. Zij verklaarden aanvankelijk tegen de wapenoefening te zijn geweest, uit angst als soldaat te moeten dienen, maar waren later bereid zich aan te melden. Het nieuwe bestuur probeerde de orde te herstellen door militair vertoon en bestuurlijke maatregelen. Bestuursleden werden vervangen door prinsgezinde personen of zij die trouw zwoeren aan Willem V. Ook predikant Abram Vatebender werd gedwongen een loyaliteitsverklaring te ondertekenen. Door bedreigingen kon hij zijn werk nauwelijks uitvoeren, maar hij bleef uiteindelijk tot 1824 predikant in Hazerswoude.

Zomers vaak onaangenaam

27 jul 2026 - Het artikel beschrijft de ontwikkeling van waterleiding, sanitaire voorzieningen en volksgezondheid in Benthuizen en omgeving. Eeuwenlang kampte de regio met ziektes als cholera en tyfus, mede door het gebruik van vervuild water uit sloten, regenbakken en putten. De aanleg van waterleidingen en modern sanitair bracht een ware revolutie teweeg: schoon drinkwater en eigen wc’s in huis zorgden voor een sterke verbetering van de volksgezondheid. In 1921-1922 kregen de eerste huizen in Benthuizen een eigen wc, wat een grote vooruitgang was ten opzichte van het delen van een poepdoos of beerput. De aanleg van waterleidingen verliep moeizaam door hoge kosten en bestuurlijke discussies, maar in 1924 werd Benthuizen aangesloten op een centrale drinkwaterleiding. In omliggende dorpen als Hazerswoude en Boskoop werden watertorens gebouwd en regionale waterleidingbedrijven opgericht. De watertoren van Hazerswoude, gebouwd in 1915, werd een herkenningspunt en speelde een centrale rol in de watervoorziening. Door de groei van de bevolking en technologische vooruitgang werd de toren uiteindelijk overbodig, maar hij bleef als monument behouden en kreeg een nieuwe functie als kantoor. De beschikbaarheid van schoon water en sanitair leidde tot een aanzienlijke daling van ziektes en verbeterde leefomstandigheden.

De vier Bolleninstituten van Lisse.

6 jul 2026 - Begin 20e eeuw stond bij de bollenkwekers de praktijk centraal. Die hadden zij op een bepaalde manier van hun ouders overgenomen, de theorie kwam op de tweede plaats. Het was echter duidelijk dat een meer wetenschappelijke benadering van de bollenteelt mogelijk voor een verbetering voor de hele branche zou kunnen zorgen.
Naar de artikelen

Deze website wordt mede mogelijk gemaakt door

Advertentie