Rijnlandse Geschiedenis streeft naar meer historische samenhang en kennisuitwisseling in de regio.

verenigingen

musea

instellingen

De roerige Patriottentijd eind 18e eeuw

In ‘Laat de poppetjes dansen’ beschrijft Bernadette Verhoef de perikelen rond de vernielde vrijheidsboom in Koudekerk in 1795. Het tweede artikel beschrijft hoe, evenals in andere plaatsen in de Republiek, ook in Oegstgeest de spanningen van de Patriottentijd (eind 18e eeuw) sterk voelbaar waren.

+ meer

De Stichting Historische Publicaties Holland-Rijnland streeft naar meer samenhang en samenwerking rond de geschiedenis en het cultuurhistorisch erfgoed van Rijnland. Bijna vijftig lokale en regionale organisaties in Rijnland hebben zich bij ons aangesloten. Gezamenlijk zetten wij ons in voor het bereiken van dit doel. Zie voor meer informatie OVER ONS.

Nieuws

Gegeorefereerde topografische kaarten van Leiden e.o.

12 mei 2026 - Onlangs is op de website www.archiefgravers.nl een aantal gegeorefereerde topografische kaarten geplaatst. Niet alleen van Zoeterwoude maar ook van Leiden, Leiderdorp en Oegstgeest. Het kaartmateriaal wordt transparant getoond, liggend boven de huidige kaart van OpenStreetmap.

NieuwsFlits Zoetermeer

21 apr 2026 - Nieuwsbrief vol met actuele Zoetermeerse historische zaken. De zes pagina's staan vol wetenswaardigheden over tentoonstellingen, publicaties, activiteiten (zoals Theater na de Dam op 4 mei), naast een uitleg over de selectie van bijzondere Post65 gebouwen in de stad en de enorme ophef die dat veroorzaakte vlak voor de lokale verkiezingen. Klik op de link: https://www.oudsoetermeer.nl/e2/site/oudsoetermeer/custom/site/upload/file/oud_soetermeer/nieuwsbrieven/31_nieuwsflits_apr_2026.pdf

Leidse stadspoorten weer voor iedereen zichtbaar

19 apr 2026 - Wie weet dat er ooit niet twee, maar acht stadpoorten in Leiden waren? De trots van de stad, en tóch verdwenen. In een uniek project zijn met digitale middelen de zes verdwenen poorten herbouwd en hun verhalen ter plaatse online te beleven. De Morspoort en de Zijlpoort zijn de enige nog zichtbare stadspoorten van Leiden. De weggevallen poorten zijn nu — dankzij een samenwerking tussen de Historische Vereniging Oud Leiden en Stichting Verborgen Stad — digitaal herbouwd. Waarom dit project? De digitale herbouw maakt de geschiedenis van de poorten voor een breed publiek inzichtelijk en beleefbaar. Niet alleen de gebouwen komen terug: ook de mensen en functies rondom de poorten komen weer tot leven. Van geloofsvluchtelingen en kunstenaars tot boeren, handelaars en poortwachters. Samen vertellen de poorten het verhaal van Leidens verbinding met de buitenwereld door de eeuwen heen. 'Met dit project willen we de geschiedenis op straatniveau teruggeven aan bewoners en bezoekers,' zegt Gerda van den Berg, voorzitter van de Historische Vereniging Oud Leiden. 'Het zijn geen losse gevels, maar plekken waar mensen dagelijks leefden, werkten en reisden: dat verhaal willen we weer zichtbaar maken.' Voor Theo Pronk, creative director van Stichting Verborgen Stad, was dit een bijzonder project: 'Alle poorten herbouwen: zoiets hadden we nog nooit gedaan. Samen met studenten van de Universiteit Leiden gingen we in de archieven op zoek naar de verhalen van de mensen die ooit echt onder de poorten doortrokken.' Wat is nieuw? De zes verdwenen stadspoorten zijn als 3D-reconstructies digitaal gereconstrueerd en op hun oorspronkelijke locaties zichtbaar gemaakt. De reconstructies zijn toegankelijk via de app History5D, waarmee gebruikers de poorten op locatie kunnen bekijken en in context plaatsen. Thuis bekijken kan ook via www.leidsestadspoorten.nl. Als smaakmaker is een korte film over het project te zien op www.oudleiden.nl. Een folder met alle poorten is digitaal beschikbaar op www.oudleiden.nl en fysiek bij de VVV, in de musea en in de bibliotheken. Een QR code leidt per poort direct naar de digitale weergave.

Nieuwsbrief april 2026

18 apr 2026 - Link naar de Nieuwsbrief

Nieuwsbrief Limes

16 apr 2026 - Langs de Limes komt het Romeinse verleden samen met het heden. In deze nieuwsbrief besteden we aandacht aan het jubileumjaar van de Limes als Werelderfgoed. Lees het nieuwe Limes Magazine, doe mee aan de winactie en ontdek wat er te doen is tijdens de Werelderfgoed publieksdag. Daarnaast tippen we een museum en een fiets- en wandelroute langs dit bijzondere erfgoed. Ga op pad langs UNESCO Werelderfgoed Neder-Germaanse Limes! VERKEN DE LIMES

Naar het nieuwsoverzicht

Agenda eendaags

Lezing Apolonia van Hoeck door Jan de Klerk

26 mei 2026 - Apolonia van Hoeck dreef in de tweede helft van de zeventiende eeuw een boek- en kaartenwinkel. Dit deed zij aanvankelijk als alleenstaande vrouw, wat in die tijd heel bijzonder was. Haar winkel, die zij later samen met haar man Johannes Tangena exploiteerde, was op verschillende adressen in Leiden gevestigd. Eén daarvan was het pand op de hoek van het Rapenburg en de Kloksteeg, tegenwoordig café Barrera. De winkel stond bekend als de 'Konst- en Kaartwinkel over de Academie'. Jan de Klerk, wetenschappelijk medewerker geschiedenis bij het Rijksmuseum, neemt ons mee in het leven van deze opmerkelijke vrouw. Leden van de Vrienden van de Universiteitsbibliotheek zijn deze avond onze gast. Link: Lezing Apolonia van Hoeck door Jan de Klerk

fietstocht landgoederen

31 mei 2026 - Op zondag 31 mei, gaan we ook weer dit jaar per fiets de omgeving van Leiden onveilig maken. We verzamelen om 10.30 uur tegenover de achteruitgang van het station Leiden Centraal. In onze fietstocht staan een aantal landgoederen ten zuiden van Leiden centraal. We komen weer langs een oude 'bekende' het Kasteel Oud Poelgeest. We hopen weer een groot aantal verhalen rond de landgoederen te kunnen vertellen. Dit jaar staan landgoederen in de gemeenten Oegstgeest, Voorschoten (zoals Kasteel Duivenvoorde op de afbeelding bij deze tekst) en Wassenaar op de lijst. We eindigen met een landgoed in Leiden om toch ook de naam van onze vereniging in ere te houden. Ons keerpunt ligt bij het 'Eiland van Ome Nick' waar we de lunch gebruiken. De terugreis gaat, na het oversteken van de provinciale weg, de N44, deels over de zgn. 'Landgoederenroute' in Wassenaar. Zorgt u voor de tocht voor goede fietskleding en vooral een goede fiets zodat we met hetzelfde aantal starten als ook in de loop van de middag bij de parkeerplaats van de 'Corpus Experience? eindigen' De kosten van de fietsexcursie zijn 22,50 voor leden en duoleden. Introducés betalen 25,00. Wilt u mee, geeft u dan op via de knop "inschrijven" hieronder. Wilt u na de aanmelding direct het geld voor de rondleiding overmaken op bankrekening NL67 INGB 0005 9012 64 t.n.v. Vereniging Oud Leiden. (NB dit is een ander nummer dan dat waar u de contributie naar overmaakt!) Vermeld bij de betaling uw HVOL-lidmaatschapsnummer, de excursie waarvoor u inschrijft en de naam van uw eventuele introducé(e) en/of duolid. U bent pas definitief ingeschreven wanneer uw betaling is ontvangen. Komt u op de reservelijst dan betaalt u pas als u verneemt dat u toch nog mee kunt. Tot 10 dagen voor de excursiedatum kunt u kosteloos annuleren. Inschrijven Link: fietstocht landgoederen

Historisch Symposium: Lokale Lens op de Tweede Wereldoorlog

31 mei 2026 - De Tweede Wereldoorlog blijft ons bezighouden. Ook Leiden en de Leidse regio kennen inmiddels een rijke geschiedschrijving over deze periode. De bezettingsjaren zijn afwisselend onderzocht vanuit een regionaal perspectief, als stedelijk fenomeen en ook op wijkniveau. Hoe verschillen deze perspectieven van elkaar, waar vullen ze elkaar aan en wanneer bijten ze elkaar? Deze vragen staan centraal op dit historisch symposium. Drie onderzoekers nemen ons mee in hun onderzoekspraktijk. Aansluitend gaan zij met elkaar ?n met het publiek in gesprek. Door welke lens kijken zij naar het verleden? Hoe be?nvloedt dat hun onderzoeksvragen? Welke bronnen gebruiken ze? En voor wie schrijven ze geschiedenis? Ruurd Kok is archeoloog en journalist en publiceerde onder andere Bang voor mooi weer, Oorlogssporen in Leiden en omgeving (2020) Bart van der Boom is als historicus verbonden aan de Universiteit Leiden en publiceerde onder andere Den Haag in de Tweede Wereldoorlog (1995) Marion van Dongen is voormalig gemeenteraadslid en en werkt als amateur-onderzoeker samen met Hanneke van der Veen aan een geschiedenis van de wijk Cronesteyn. Het symposium wordt georganiseerd door de Commissie Van Eck van de Historische Vereniging Oud Leiden en door Rijnlandse Geschiedenis. Locatie Kartini Auditorium van de UB, Witte Singel 27 Toegang vrij. Inloop vanaf 13:30 U bent allen van harte welkom Link: Historisch Symposium: Lokale Lens op de Tweede Wereldoorlog

Lezing over Giselle Kuster door Renée Volkers

23 jun 2026 - Kunstschilder Giselle Kuster leefde van 1940 tot 1953 in Leiden waar zij aan de Breestraat de galerie Pro Arte had. Museum De Lakenhal heeft van 25 mei tot 25 oktober 2026 een tentoonstelling aan haar gewijd. Tijdens haar lezing vertelt Renée Volkers, conservator moderne kunst van Museum De Lakenhal, over wat er over deze kunstschilder bekend is en ook over wat er nog onbekend is. Zo is het museum op zoek naar het in de oorlogsjaren in Leiden geschilderde werk met de titel 'Honger'. Link: Lezing over Giselle Kuster door Renée Volkers

Naar de agenda

Agenda meerdaags

Geen meerdaagse items in de agenda van Historische Vereniging Oud Leiden.

Naar de agenda

Artikelen

Laat de poppetjes dansen.

11 mei 2026 - In dit artikel staat de beschrijving van W.M.C. Regt in het Leids Jaarboekje in 1908 centraal. Hierin beschrijft hij de vernieling van de vrijheidsboom in 1795 in Koudekerk. Deze gebeurtenis wordt ingeleid door een beschrijving van de nieuwe ideeën die in de laatste decennia van de 18e eeuw opkomen en de spanningen tussen patriotten en prinsgezinden die dat oplevert. Dit alles leidt tot de oprichting van de Bataafse Republiek in 1795. In Koudekerk verzette een groep zich hiertegen. 'Oranjevandalen' vernielden meerdere malen de vrijheidsboom van Koudekerk, hét symbool voor vrijheid en democratie, een teken van de vernieuwde maatschappij.

Oegstgeest in de roerige Patriottentijd.

11 mei 2026 - In de Republiek botsten de Patriotten, geïnspireerd door Verlichtingsideeën en schrijvers als Van der Capellen, met de Prinsgezinden, die stadhouder Willem V steunden. In Oegstgeest leidde dit tot incidenten, zoals in herberg De Roode Leeuw, waar Oranjegezinde studenten werden uitgejouwd. De landelijke politieke onrust bereikte het dorp via maatregelen zoals de verplichte loting voor bewapening, die volledig uit de hand liep: volgens het verslag was er ‘zoveel lawaai en gedrang in de Rechtkamer’ dat de overheid moest toegeven aan het verzet. Ook op de Hooge Morsch ontstonden opstootjes, waarna de Staten streng optraden tegen oranje-symboliek. Na de Pruisische inval in 1787 stortte de Patriottenbeweging in, maar met de komst van de Fransen in 1795 begon ook in Oegstgeest ‘de nieuwe tijd’ met verkiezingen en eerste stappen richting democratie.

De kerstening van het westelijk kustgebied van Rijnland

18 apr 2026 - Een verslag van de politieke omstandigheden in de 7e eeuw en de strijd tussen Friezen en Franken om de hegemonie in het westelijk kustgebied en het midden van het huidige Nederland. Hoe de Frankische expansie altijd gelijke tred hield met de missionering van de veroverde gebieden. Hoe de West-Friese graven later Hollands werden genoemd. De stichting van de abdijen van Egmond en Rijnsburg.

Katholieke scouting in Zoetermeer 1946-1975

7 mrt 2026 - Vanaf 1907 ontstaat in Engeland de scouting. Langzaamaan kwamen er in Nederland ook groepen; na de Tweede Wereldoorlog vooral om de ‘vervlakte jongeren’ te vormen en op hoger peil te brengen. Onder de vlag van de Katholieke Jeugdbeweging ontstonden lokale initiatieven als Verkenners en Gidsen. In Zoetermeer werden door enthousiaste vrijwilligers - onder de vlag en controle van de parochie - groepen opgericht met namen als Koekoeken en Haviken. Ze hielden speurtochten, gingen op kamp en leerden seinen, geheimschrift en knopen. Ook verdieping van geloof kwam aan de orde. Er waren altijd klusjes te doen als pannen afwassen, maar bij elke activiteit lag de nadruk op (samen) iets leren. In de jaren 1970 kwam de scouting los te staan van de kerk, maar tradities bleven: een uniform, samen spelen met leermomenten en het bijbrengen van respect voor de natuur.

Van padvinderij naar scouting. (de geschiedenis van ScoJeSa)

7 mrt 2026 - Dit artikel neemt u mee van de oprichting in 1946 in Sassenheim van twee groepen padvinderij, te weten; de St. Pancratiusgroep voor jongens en de St. Theresiagroep voor meisjes, tot heden. Scojesa staat voor; Scouting Jeugd Sassenheim.

Naar de artikelen