Rijnlandgeschiedenis.nl gebruikt cookies om bezoek te meten en om het voor bezoekers mogelijk te maken informatie op deze website te delen via social media. Door verder gebruik te maken van deze website ga je hiermee akkoord.

Accepteer cookies
Menu
Rijnlandse Geschiedenis streeft naar meer historische samenhang en kennisuitwisseling in de regio.

Nieuws

Gedigitaliseerde versie van de Leidse volkstelling van 1815 

17 nov 2026 - Kortgeleden is de gedigitaliseerde versie van de Leidse volkstelling van 1815 ter beschikking gekomen, waaraan nog toegevoegd een aantal andere bestanden uit hetzelfde jaar. Dit databestand is van belang voor iedereen die geïnteresseerd is in de Leidse sociale geschiedenis of economische geschiedenis of historische demografie, maar ook in de lokale geschiedenis of genealogie. De volkstelling van 1815 past in de reeks tellingen die aan het einde van de achttiende en begin negentiende eeuw gehouden zijn, waarmee het statistische tijdperk wordt ingeluid, maar is uitvoeriger dan de daarvóór gehouden tellingen. Per adres zijn naam en voornamen van het gezinshoofd opgegeven, het aantal mannelijke leden van het huishouden (gesplitst in drie leeftijdsgroe­pen: beneden de 18, van 18 tot 50 jaar en boven de vijftig jaar), het aanta1 vrouwelijke leden, het aantal gehuwden, weduwnaars en weduwen alsmede een opgave van de gods­dienst van de leden van het huishouden. Maar: het volkstellingsregister van 1815 is niet volmaakt: de samenstelling van hoofd- en eventuele nevenhuishoudens wordt niet duidelijk vermeld, zoals bijvoorbeeld de mogelijke aanwezigheid van overige inwonen­den (dienstpersoneel). Daarnaast ontbreken gegevens als beroep en belastingaanslag. Deze laatste twee lacunes worden echter in belangrijke mate goedgemaakt doordat de volkstelling van 1815 aan enige andere belangrijke registers gelinkt kon worden: het register van patentplichtigen dat informatie bevat om­trent het beroep van het hoofd van het huishouden en eventueel het tweede be­roep daarvan, alsmede de huurwaarde van het pand. De registers van de omslag van het lantaarn‑ en brandspuitengeld, recognities en belasting op de huurwaarde der gebouwde eigendommen geven ook informatie over de huurwaarde van het pand en de aanduiding ‘arm’ bij de betaling. Ook kon nog informatie uit de legger van het personeel en meubilair toegevoegd worden. Dit is een soort weeldebelasting die alleen over het meer welgestelde deel van de bevolking gaat. Daarnaast zijn data uit het door J.L. Ponsen vervaardigde databestand van het Huisnommerboek van Leiden uit 1871 toegevoegd waardoor de adressen in het databestand voorzien zijn van de in 1871 ingevoerde straatnamen en huisnummers en geolocaties. Het volledige bestand is raadpleegbaar op https://doi.org/10.17026/SS/MJEIJE H.D. Tjalsma

Toekenning Oud Leiden Wetenschapsprijs 

9 nov 2026 - De Oud Leiden Wetenschapsprijs is dit jaar toegekend aan het boek De Pieterskerk in Leiden 1795-heden. Herinnering en gemeenschap van Ward Hoskens. Deze wetenschapsprijs is een initiatief van de Historische Vereniging Oud Leiden en wordt iedere twee jaar uitgereikt.  Hoskens kiest in zijn studie naar twee eeuwen Pieterskerk voor een vernieuwende benadering. Naast aandacht voor de architectuur, stelt hij ook de maatschappelijke en cultuurhistorische functies van dit gebouw centraal. Daarbij is hij erin geslaagd een mooie balans te vinden tussen wetenschap en publieksvriendelijkheid. Datzelfde geldt voor de wijze waarop hij anekdote, analyse en historisch overzicht weet te combineren. Hiermee wil de jury geenszins de kwaliteit van de andere inzendingen te kort te doen: het winnende boek ‘weerspiegelt de top van een imposante ijsberg’.  De andere drie nominaties gingen naar Vrouwe Barmhartigheid in de kou van Peterhans van den Broek, A companion to Medieval and Early Modern Leiden (redactie Arie van Steensel en Ariadne Schmidt) en De Borneoreiziger en de barones van Claartje Bunnik.  Vrouwe Barmharigheid heeft de geschiedenis van het sociaal werk van De Bakkerij tot onderwerp. De artikelen in de bundel A companion bieden een gevarieerd overzicht van acht eeuwen Leidse geschiedenis en in De Borneoreiziger staan de avontuurlijke levens van Anton Nieuwenhuis en Margaretha van Uexküll Güldenband centraal.  Tot slot heeft de jury besloten een eervolle vermelding toe te kennen aan de website van Historisch Leiden in kaart. Omdat dit een doorlopend digitaal platform betreft, kon het project formeel niet meedingen naar de wetenschapsprijs die bedoeld is voor een voltooid wetenschappelijk project. De prijs, een oorkonde en een bedrag van € 1000,-, is zaterdag 7 november uitgereikt door de voorzitter van de HVOL tijdens de dies van de vereniging in de Hooglandse Kerk.

Naar het nieuwsoverzicht

Agenda eendaags

Geen eendaagse items in de agenda van Derden.

Naar de agenda

Agenda meerdaags

Romeins Leer 

1 okt t/m 31 dec 2026 - Leer was een geliefd materiaal in de Romeinse tijd en werd veelvuldig gebruikt. De collectie van het Rijksmuseum van Oudheden omvat duizenden objecten en overblijfselen uit die tijd, die allemaal in Nederland gevonden zijn. In Romeins leer ziet u de mooiste en belangrijkste leren objecten uit onze collectie, waaronder tientallen schoenen, een zadel en zelfs een Romeinse legertent. U vindt Romeins leer in de expositieruimte naast de vaste tentoonstelling Archeologie van Nederland, op de tweede verdieping van het museum. Schoenen, tassen, tenten en zadels Schoenen om mee te marcheren of slippers voor in het badhuis: leer werd in de Romeinse tijd veelvuldig gebruikt. Ook voor tassen om belangrijke papieren in te bewaren, regenhoezen voor schilden en helmen, een tent om in te slapen of een zadel voor op het paard. Om al dat leer te produceren, was een omvangrijke industrie nodig. Alleen al voor de tenten van de vijfduizend soldaten van een legioen waren minstens 68.000 geitenhuiden nodig. Het vakmanschap van de Romeinse leerbewerkers staat buiten kijf: na meer dan 1500 jaar in de bodem te hebben gelegen, zijn de versieringen met stiksels, spijkers of stempels nog steeds te zien. Duizenden stukken Romeins leer De collectie van het Rijksmuseum van Oudheden omvat duizenden stukken Romeins leer. Ze zijn gemaakt in de periode tussen het begin van onze jaartelling en halverwege de vierde eeuw. Deze bijzondere verzameling is ontstaan dankzij vondsten uit verschillende archeologische opgravingen, maar ook door de verwerving van een aantal waardevolle privécollecties. Hierdoor bezit het Rijksmuseum van Oudheden een van de grootste Romeinse leercollecties ter wereld. Gevonden tijdens opgravingen Leer is een vergankelijk materiaal. Eenmaal achtergelaten in de bodem rot het snel. Maar in de natte, zuurstofarme Nederlandse bodem is het juist wel goed bewaard gebleven. De meest bijzondere vondsten zijn de schoenen en schoenzolen, schildhoezen, zadels en zelfs meerdere legertenten. Ze zijn de afgelopen honderd jaar opgegraven in Romeinse forten langs de Romeinse rijksgrens (de limes). Deze stonden onder andere in Velsen, Valkenburg en Vechten. Behalve de uitrusting van soldaten en hun paarden zijn kinderschoentjes en vrouwensandalen gevonden. Dit toont aan dat er niet alleen soldaten, werklieden en handelaren in de forten rondliepen. Ook bij de beroemde Peelhelm uit Helenaveen zijn leren voorwerpen gevonden, zoals de tas waarin de helm heeft gezeten, stukken tent en schoenen.  

Naar de agenda

Artikelen

Naar de artikelen

Deze website wordt mede mogelijk gemaakt door

Advertentie