Menu
Rijnlandse Geschiedenis streeft naar meer historische samenhang en kennisuitwisseling in de regio.

Nieuws

Nieuwsbrief Geschiedenis van Zuid-Holland: januari 2026 

16 jan 2026 - Nieuw thema: Vrouwen Zuid-Holland is mede gevormd door talloze vrouwen die vaak te lang onzichtbaar bleven. Dit keer staat ons verhalenplatform in het teken van vrouwengeschiedenis: van pioniers en verzetsheldinnen tot huisvrouwen die hun tijd en omgeving wisten te veranderen.  We nemen je mee langs persoonlijke verhalen over een ondernemende tante Lien, sportvrouwen die grenzen verlegden, de heksenwaan in Schiedam en vrouwen die streden voor het kiesrecht. Van de oudst bekende vrouw van Nederland tot een wijkzuster die vertelt over de zorg in de jaren 60 en 70, en van vrouwen in Nederlands-Indië die vochten tegen de Japanners tot verzetshelden die gevangen zaten in het Oranjehotel. Link naar de website

Nieuwsbrief 53, januari 2026 

8 jan 2026 - Een belangrijke aanwinst Namens het bestuur van Diogenes wens ik alle lezers van deze nieuwsbrief een gelukkig en voorspoedig 2026. Het nieuwe jaar begint voor de stichting met een grote aanwinst. Op de voorlaatste dag van 2025 is Diogenes eigenaar geworden van Lange Mare 110. Het is een monumentaal pand op een opvallende plaats in de stad. We zijn blij dat we met de vorige eigenaar goede afspraken over de overdracht hebben kunnen maken. In deze nieuwsbrief en op onze website kunt u lezen over de rijke geschiedenis van het pand. Die bestrijkt zo'n vijf eeuwen. In deze nieuwsbrief staan ook twee andere berichten: over de vorderingen bij de verduurzaming van de Latijnse School en over de resultaten en vooruitzichten bij de verduurzaming van onze andere panden. Reacties zijn altijd welkom: nieuwsbrief@diogenes-leiden.nl. Link naar de website

In het foto-archief: ook verdwenen molens 

6 jan 2026 - Ruim 200 nieuwe foto’s zijn deze week openbaar gemaakt via het foto-archief van de Rijnlandse Molenstichting. De foto’s komen grotendeels uit de regio van de molenstichting en verschijnen op alfabetische volgorde van poldernamen en niet van molennamen. Tot op heden zijn de gedigitaliseerde foto’s tot en met de Frederikspolder beschreven en gepubliceerd. Lees verder op de website.

Van onverdroten ijver en groote liefde voor de historie W.M.C. Regt (1867-1938) 

31 dec 2025 - In dit boek beschrijft Berry Dongelmans het leven en werk van de in Waddinxveen geboren Willem Marinus Catharinus Regt. Hij was schoolmeester in Ouderkerk aan den IJssel, Nieuwveen en Oudshoorn (later Alphen aan den Rijn) en ontwikkelde zich tot een bevlogen amateurhistoricus en een gedreven genealoog. Zie voor meer bijzonderheden bijgaande informatie

Kerstkaart Rijnlandse Geschiedenis 

23 dec 2025 - Wij wensen u Fijne Kerstdagen en een Gezond 2026
Naar het nieuwsoverzicht

Agenda eendaags

Geen eendaagse items in de huidige selectie.

Naar de agenda

Artikelen

De Leidse vrouwenbeweging en de regio

6 jan 2026 - In dit artikel belicht Agnes van Steen meerdere vrouwen uit de omgeving van Leiden die betrokken waren bij de Leidse vrouwenbeweging. Zij baseert zich daarvoor op haar promotieonderzoek – waarvan in november 2025 een handelseditie is verschenen – met de titel: Van liefdadigheid naar abortusstrijd. Leidse vrouwen en de Nederlandse vrouwenbeweging van 1860 tot 1990. Hierin valt te lezen hoe de Leidse vrouwenbeweging – als onderdeel van een landelijke beweging – zich over een periode van 130 jaar ontwikkelde. Het gaat om diverse organisaties die voor verschillende vrouwenrechten streden en aanverwante verenigingen. Centraal staan de Leidse vrouwen die actief waren en ook de rol van de Universiteit Leiden in de emancipatiestrijd wordt belicht. Bij ‘Leidse’ vrouwen valt echter een kanttekening te plaatsen: vaak strekten de Leidse afdelingen van organisaties zich uit tot omliggende gemeentes, zoals Oegstgeest. Dit betekent dat ook vrouwen uit die gemeentes een rol speelden in de Leidse vrouwenbeweging.

Een trekvaart door Alkemade? Plannen voor een verbinding Leiden-Haarlemmermeer

10 dec 2025 - De Leidse stadsarchitect Salomon van der Paauw maakte in 1853 en 1854 plannen voor een trekvaart van Leiden naar de net drooggevallen Haarlemmermeer. De gemeente Leiden wilde daarmee grip krijgen op de markt voor landbouwproducten. De vaart was dus niet bedoeld voor personenvervoer. Het was desondanks een vreemd initiatief: het railvervoer was al in 1839 opgekomen.

Dirk van Alkemade en het Huys te Zassenem. (Ter Leede)

27 okt 2025 - De tot nu toe gepubliceerde en tevens zeer uiteenlopende genealogieën van het geslacht Alkemade hebben in het verleden de nodige pennen in beweging gebracht, maar hebben geen eenduidige verklaring teweeg kunnen brengen. Lees hoe de van oorsprong veldnaam Alkemade overgaat naar het geslacht van die naam. Ervaar de locatie van deze oorspronkelijke Alkemade, de verklaring van de naam en de verdere lotgevallen van de familie. De eerste aanwijsbare Dirk van Alkemade die we in de geschriften tegenkomen geeft, vóór oktober 1206, tegen een terugbetaling van 10 pond, het in Noordwijk gelegen tiendblok ‘Alkemade’ terug aan de abdij van Egmond. ‘In Noirtiche partem decime, redemit (redemit = ingewisseld) a Theoderico de Alkmade, decem Libris (10 pond).

Rijnlandse ontginningen op hoogveen of laagveen

28 sep 2025 - Lang gold het idee dat de middeleeuwse ontginningen in Rijnland plaatsvonden op grote hoogveenkoepels, geschikt voor landbouw en turfwinning. Dik Parlevliet toont echter aan dat dit beeld grotendeels op aannames berust. Historische en archeologische gegevens wijzen erop dat de eerste ontginningen begonnen langs Rijnoevers en kreken, en zich uitbreidden naar laagveen- en bosveengebieden. Dit land was vruchtbaar en bruikbaar voor graanteelt, terwijl hoogveen zuur en ongeschikt was. Methoden om hoogveen te verbeteren waren in de Middeleeuwen nauwelijks uitvoerbaar. Turfwinning groeide wel in belang, gedreven door de vraag naar brandstof. Bronnen uit de 14e en 15e eeuw tonen bovendien aan dat op veengrond nog rogge en gerst werd verbouwd. Natuurlijke processen, zoals de afdamming van de Rijn bij Wijk bij Duurstede, vergemakkelijkten de ontwatering. Parlevliet concludeert dan ook dat de Rijnlandse ontginningen grotendeels plaatsvonden op laagveen, en dat het beeld van één uitgestrekt hoogveenmassief moet worden herzien.

De geschiedenis van het huis Adegeest in Voorschoten.

23 aug 2025 - Het huis Adegeest dateert uit de dertiende eeuw en was toen eigendom van het geslacht Van Wassenaer. Misschien is Adegeest nog ouder maar daarvan zijn geen gegevens bekend. Na 1395 had het geslacht Van den Bosch Adegeest in leen van de graven van Holland. Tijdens het beleg van Leiden in 1573/1574 is Adegeest vermoedelijk verbrand. In 1672 kreeg Johan van der Meer Adegeest in vrij eigendom en kreeg hij het recht om bij Adegeest twee zwanen te houden. Johan bouwde een nieuwe buitenplaats op de plaats van de middeleeuwse boerderij en liet op enige afstand van de buitenplaats een nieuwe boerderij bouwen. In 1863 is de buitenplaats afgebroken. Nabij de buitenplaats stond een boerderij die nog steeds bestaat. In 1961 werd Adegeest door de gemeente onteigend en werden er ongeveer 1300 huizen in de nieuwe wijk Adegeest gebouwd.
Naar de artikelen

Deze website wordt mede mogelijk gemaakt door

Advertentie