Zet het in de agenda
Regelmatig organiseren historische verenigingen, musea en andere erfgoed-organisaties lezingen, tentoonstellingen, wandelingen, open dagen en andere interessante, leuke en en leerzame activiteiten. Hier vindt u daarvan een overzicht.
Agenda eendaags
Inloopspreekuur genealogie [stamboomonderzoek]
10 okt 2026 - De werkgroep Genealogie van de Historische Vereniging Alphen aan den Rijn houdt elke tweede zaterdagmiddag van de maand een inloopmiddag van 13.00-16.00 uur. Wilt u informatie over genealogie kom dan langs! Sinds de uitzendingen van het TV-programma "Verborgen Verleden" is het onderzoek naar onze voorouders erg populair geworden. Gaat u met het onderzoek beginnen of bent al wat verder, maar loopt u ergens tegen aan, vraag de werkgroep Genealogie om advies. Aanmelden via het e-mailadres info@HVAlphen.nl kan nuttig zijn, maar is niet strikt noodzakelijk. Als u gerichte vragen hebt is het wel handig als u deze vooraf stelt, dan kan mogelijk door de werkgroepleden al wat voorwerk worden verricht. De werkgroep Genealogie zit elke tweede zaterdagmiddag in het verenigingsgebouw De Vergulde Wagen, van Boetzelaerstraat 48 te Alphen aan den Rijn, ter hoogte van de HEMA van 13:00 uur tot 16:00 uur. Eventueel kan er ook in overleg een afspraak op een andere dag gemaakt worden, het verenigingsgebouw is elke woensdagmiddag en zaterdag geopend.
Driemaal vrijgelaten uit Westerbork: het levensverhaal van Ilse Leembruggen-Von
13 okt 2026 - Ilse Leembruggen (1873-1961) was de echtgenote van Willem Adriaan Leembruggen, directeur van de Leidse textielfabriek Clos en Leembruggen. Zij kwam uit Wenen en was van Joodse afkomst. Ze was goed bevriend met Lilli van der Schalk, een vrouw van de wereld die zich gemakkelijk in hogere kringen bewoog, contact had met Duitse bevelhebbers en tegelijkertijd ook met de Britse geheime dienst. Haar man was de vijfde van zeven generaties Leembruggen die sinds 1766 de bekende Leidse textielfabriek Clos en Leembruggen runden. Ruim voor de oorlog in 1925 overleed hij. Zijn weduwe Ilse werd tijdens de oorlog tot driemaal toe afgevoerd naar het doorvoerkamp Westerbork. Dankzij de inspanningen van de Leidse wolfabrikant Krantz, de Rotterdamse havenbaron Van der Mandele, vriendin Lilli van de Schalk, de eerste hoogleraar Kunstgeschiedenis Willem Vogelsang en kunstschilder Max Beckmann kwam zij echter telkens weer vrij en heeft zij de oorlog overleefd. Biograaf Mark Goedhart verhaalt over het veelbewogen leven van deze bijzondere vrouw. Tijdens de lezing zal het eerste exemplaar van de biografie worden aangeboden aan Philip Leembruggen (88) die in de jaren '70 de fabriek moest sluiten als gevolg van de algehele neergang van de textielsector. Link: Driemaal vrijgelaten uit Westerbork: het levensverhaal van Ilse Leembruggen-Von Lieben
Historische Trekvaartdag Lisse
17 okt 2026 - Van trekschuit naar trein: beleef op zaterdag 17 oktober de geschiedenis van de Trekvaart Haarlem - Leiden Op zaterdag 17 oktober staat Lisse in het teken van de Historische Trekvaartdag, met als thema ‘Van Schuit naar Spoor’. Langs de Leidsevaart 8 – 13 en bij Restaurant Het Tussenstation kunnen bezoekers gratis ontdekken hoe de trekschuit eeuwenlang het vervoer in de regio bepaalde en uiteindelijk plaatsmaakte voor de trein. Met historische verhalen, wandelingen, gratis vaartochten, digitale reconstructies en diverse activiteiten voor kinderen komt de geschiedenis van de Leidsevaart op een verrassende manier tot leven. De Historische Trekvaartdag is onderdeel van een reeks Historische Trekvaartdagen in Zuid-Holland. De provincie Zuid-Holland organiseert deze dagen samen met regionale en lokale erfgoedpartners om het bijzondere verhaal van de historische trekvaarten opnieuw zichtbaar en beleefbaar te maken voor inwoners en bezoekers. Van schuit naar spoor Lang voordat de trein zijn intrede deed, waren de trekvaarten belangrijke verbindingen voor reizigers, handel en vervoer. Ook de Trekvaart Haarlem-Leiden speelde hierin een belangrijke rol. Trekschuiten verbonden steden en dorpen met elkaar en hadden grote invloed op het landschap en het dagelijks leven. Tijdens de Historische Trekvaartdag ontdekken bezoekers hoe deze ontwikkeling verliep: van de trekschuit op de Leidsevaart naar de komst van het spoor. Historische verhalen, wandelingen en vaartochten laten zien hoe mensen zich vroeger door de streek verplaatsten en hoe het landschap door de eeuwen heen veranderde. Historische verhalen uit de streek Op de historische markt van 11.00 tot 16.00 uur zijn er bijzondere verhalen te horen. Marca Bultink van Communicatie Cultuurhistorie vertelt over het ontstaan van de Trekvaart Haarlem-Leiden en de trekschuitdienst. Theo Pronk van Stichting Verborgen Stad laat met een demonstratie van History5D zien hoe historische landschappen en gebeurtenissen digitaal opnieuw tot leven kunnen worden gebracht. Varen over de Leidsevaart Wie het verhaal van de trekvaart echt wil beleven, kan ook het water op. Tussen 11.00 en 16.00 uur zijn er verschillende vaartochten over de Leidsevaart. In totaal zijn er zeven vaarten gepland, zodat bezoekers op verschillende momenten kunnen aansluiten. Daarnaast zijn er om 13.00 en 15.30 uur twee begeleide wandelingen langs de Leidsevaart. Onder begeleiding van gids Ad van der Zee ontdekken deelnemers de geschiedenis van de vaart en het landschap eromheen. Geschiedenis beleven met History5D Met History5D krijgt het verleden een eigentijdse vorm. Digitale reconstructies maken zichtbaar hoe plekken en landschappen er vroeger uitzagen en geven bezoekers een nieuwe kijk op de geschiedenis van de trekvaart. Zo wordt het verleden niet alleen verteld, maar ook zichtbaar en beleefbaar. Ook voor kinderen is er veel te doen De Historische Trekvaartdag is er voor jong en oud. Kinderen kunnen tussen 11.00 en 16.00 uur onder andere aan de slag met een 'Van Schuit naar Spoor'-kleurplaat, de staart van het trekpaard prikken, sjoelen, een puzzeltocht doen en zelf een radiografisch bestuurbaar bootje besturen. Zo maken ook de jongste bezoekers op een speelse manier kennis met de wereld van de trekvaart. Bestuurlijke opening De Historische Trekvaartdag wordt van 12.00 tot 13.30 uur officieel geopend. Tijdens de opening verzorgen Marca Bultink en Theo Pronk lezingen en demonstraties over de geschiedenis van de Trekvaart Haarlem-Leiden en de digitale reconstructie van het historische landschap. Aansluitend vindt een wandeling langs de Leidsevaart plaats. De dag wordt opgeluisterd met muziek van Shantykoor De Zilk. Praktische informatie Historische Trekvaartdag Lisse – Van Schuit naar Spoor Zaterdag 17 oktober 2026 | 11.00 – 16.00 uur Leidsevaart 8-13 en Restaurant Het Tussenstation, Stationsweg 59, Lisse De toegang tot de Historische Trekvaartdag en alle activiteiten is gratis. Het volledige programma is te vinden op www.historischetrekvaart.nl.
Wandeling Poorten en Gangen
23 okt 2026 - Wandeling Poorten en Gangen 23 oktober om 11.00 start: ' t Regthuys van het Utopa weeshuis aan de Hooglandse Kerkgracht 17b in Leiden Leiden had vroeger acht stadspoorten, maar die worden niet bedoeld. Op deze wandeling gaat het om poortjes, (meestal) doodlopende straatjes of gangen, met daarin kleine huisjes die eigendom waren van met name huisjesmelkers en gehuurd werden door de allerarmste inwoners van Leiden. De huur was gering, maar het comfort vrijwel afwezig en onderhoud werd maar spaarzaam verricht. Leiden heeft heel wat van deze poorten (en gangen of hoe ook genaamd) gehad; de teller staat inmiddels op 367 in de loop van heel wat eeuwen. Concentraties waren er rond de Middelstegracht en de Van der Werfstraat, die dan ook tijdens de wandeling aangedaan zullen worden. We beginnen met koffie of thee en wat lekkers in het Weeshuis. Piet de Baar zal daar een algemene introductie houden waarna de deelnemers in groepen gaan wandelen door het deel van de binnenstad waar nog heel wat van deze poorten/hoven te zien zijn. Dit kan vaak alleen nog maar een deur zijn die nu naar een binnenplaats leidt waar geen huisjes meer staan, en wat nu een tuin is of een fietsenstalling. Die kunnen uiteraard niet bezocht worden, maar het verhaal dat de rondleiders er zullen doen geeft voldoende informatie om een beeld te krijgen hoe het er vroeger uitgezien heeft. De wandelexcursie, inclusief presentatie, duurt ongeveer 2 uur. De kosten, inclusief koffie/thee en wat lekkers zijn €10,00 voor (duo)leden en € 12,50 voor introducés. Inschrijven via de website of telefonisch: 06-17487728 (Liesbeth Brugman) of 06-57531127 (Mieke Duivenvoorden). Er is plaats voor 40 deelnemers. Wilt u na de aanmelding direct het geld voor de rondleiding overmaken op bankrekening NL67 INGB 0005 9012 64 t.n.v. Vereniging Oud Leiden. (NB dit is een ander nummer dan dat waar u de contributie naar overmaakt!). Vermeld bij de betaling uw HVOL-lidmaatschapsnummer, de excursie waarvoor u inschrijft en de naam van uw eventuele introducé(e) en/of duolid. U bent pas definitief ingeschreven wanneer uw betaling is ontvangen. Komt u op de reservelijst dan betaalt u pas als u verneemt dat u wel mee mag. Tot 10 dagen voor de excursiedatum kunt u kosteloos annuleren. U kunt zich hieronder inschrijven INSCHRIJVEN Link: Wandeling Poorten en Gangen
Lezing Stamboomonderzoek in Lisse - ontdek de geschiedenis van je voorouders
27 okt 2026 - Wie waren onze voorouders? Hoe zag hun leven eruit? Er is steeds meer belangstelling voor ons familieverleden, onder andere op tv. Een programma als "Verborgen Verleden" laat zien hoe bijzonder de geschiedenis van je familie kan zijn. Het mooie is dat we ook zelf op onderzoek kunnen gaan om onze voorouders op te sporen. Daarvoor is veel informatie op internet beschikbaar, bijvoorbeeld via de bevolkingsregisters, burgerlijke stand, kerkelijke bronnen. Cees Jan van den Hoek deed zelf stamboomonderzoek naar zijn eigen voorouders maar hielp ook derden met onderzoek. Op deze avond deelt hij zijn ervaring met ons. Oktober | maand van de geschiedenis Vanuit het motto “Ontdek gisteren, begrijp vandaag” worden in oktober activiteiten georganiseerd om geschiedenis onder de aandacht te brengen. Vanuit het verleden kunnen we het heden beter begrijpen. Begrip leidt tot inzicht, nuancering en mogelijk een andere kijk op de wereld. Deze lezing wordt gehouden in de Bibliotheek te Lisse - Koninginneweg 79A te Lisse en duurt van 19:30 uur tot 21:00 uur. Voor leden van de bibliotheek kost de toegang voor deze lezing € 5,00, vooe niet-leden kost deze lezing € 7,50. Opgeven kan via de site van de Bibliotheek: Lezing Stamboomonderzoek | Ontdek de geschiedenis van je voorouders | dinsdag 27 oktober 2026 | Bibliotheek Bollenstreek
Lezing: Leidse communisten voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog
1 nov 2026 - De communistische beweging in Leiden was klein, maar telde desalniettemin een aantal markante figuren. De vooroorlogse geheime dienst hield hen nauw in de gaten en tijdens de bezetting gebruikte het nazi-regime deze kennis om het vroege verzet te bestrijden. Wie waren de mensen in en om de Leidse afdeling van de CPN? En wat was hun rol in het vroege verzet? Tijdens zijn lezing gaat Rudi Harthoorn in op deze vragen. Tijdens de lezing passeren bekende mensen de revue, zoals Einstein, Pannekoek, Tinbergen, Van der Lubbe en Escher. Maar Harthoorn gaat ook in op het Englandspiel, de Haagse Politie Inlichtingendienst en de vervolging van de communisten in de regio Den Haag, waar Leiden onder viel. Rudi Harthoorn, auteur van het boek Vuile oorlog in Den Haag, deed uitgebreid onderzoek naar de vervolging van communisten door Nederlandse en nazi-Duitse autoriteiten. Hij was mede-initiatiefnemer voor het monument voor het communistisch verzet in Den Haag dat deze zomer op de Haagse Markt is onthuld. Link: Lezing: Leidse communisten voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog
PJ Blok lezing: De cipierster, het Gravensteen en de gevangenen
5 nov 2026 - Maria van Nispen (1666-1730) was 27 jaar lang gevangenbewaarster van het Gravensteen, eerst met haar man en na diens overlijden alleen. Susan Su?r, werkzaam bij Erfgoed Leiden en Omstreken (ELO), doet al jarenlang onderzoek naar deze cipierster. Tijdens haar lezing beschrijft zij niet alleen de levensloop van Maria, maar ook de omstandigheden in de gevangenis. Daarbij belicht zij één specifieke zaak in het bijzonder. De P.J. Blok lezing wordt jaarlijks rond de sterfdag van de Leidse historicus P.J. Blok georganiseerd door de Universiteit Leiden, het Leidsch Dagblad en de Historische Vereniging Oud-Leiden (HVOL). Link: PJ Blok lezing: De cipierster, het Gravensteen en de gevangenen
Stichting Historisch Leiden: De straat op! Oproer, stakingen en protest in Leide
6 nov 2026 - In een serie korte lezingen zal een divers gezelschap van historici verschillende aspecten van Leidse oproerigheid in de twintigste eeuw belichten. Van stakers tot krakers en van antimilitaristen tot Dolle Mina's. 12:30 inloop 13:00 Opening door Dirk Alkemade 13:00-14:00 De Leidse Arbeidersbeweging voor WOII 1. Sjaak van der Velden - Leidse stakers als voorlopers 2. Chaokang Tai - Anton Pannekoek and de vroege SDAP in Leiden 3. Wouter Linmans - Mitrailleurs in de Breestraat, november 1918 14:00-14:15 Interview met XR-Leiden 14:15-14:45 pauze 14:45-15:45 De Leidse Protestcultuur na 1968 4. Ruurd Kok - Vrouwen Vredeskamp bij Marinevliegkamp Valkenburg 5. Werner Zonderop - Holebi en vrouwenbeweging 6. Marcha van Wijk - Eurodusnie zet de stad op stelten 15:45-16:15 Dubbelinterview Dolle Mina's Toen en Nu 16:15-17:00 borrel Link: Stichting Historisch Leiden: De straat op! Oproer, stakingen en protest in Leiden, 1900-2000
