Zet het in de agenda
Regelmatig organiseren historische verenigingen, musea en andere erfgoed-organisaties lezingen, tentoonstellingen, wandelingen, open dagen en andere interessante, leuke en en leerzame activiteiten. Hier vindt u daarvan een overzicht.
Agenda eendaags
Van akker tot archief: sporen van agrarische geschiedenis van Zuid-Holland
22 jun 2026 - Wat zijn de ontwikkelingen op het gebied van onderzoek naar plattelands- en agrarische geschiedenis in Zuid-Holland? Welke bronnen zijn hiervoor in het (provinciaal) archief te vinden? Waar liggen kansen voor vervolgonderzoeken? Noteer 22 juni vast in je agenda en meld je meteen aan voor onze studiebijeenkomst! Meld je alvast aan Zuid-Holland kent een rijke landbouw- en veeteelt-traditie. Deze activiteiten hebben eeuwenlang invloed gehad op de vorming en indeling van het landschap, de bouw van molens en boerderijen en de sociaal-economische geschiedenis. Diverse transities, zoals ruilverkaveling, schaalvergroting en mechanisatie, veranderden deze sector in de afgelopen decennia sterk. Dit heeft invloed gehad op de rol van het platteland in de regio en de provincie, maar ook op het landschap en de waardering van agrarische monumenten. Informatie, beelden en verhalen over deze sector zijn terug te vinden in diverse historische bronnen in de Zuid-Hollandse archieven. Tijdens deze studiebijeenkomst gaan we in op de hernieuwde belangstelling voor plattelandsgeschiedenis en agrarisch erfgoed in de onderzoekswereld. En we kijken waar kansen liggen voor vervolgonderzoek en hoe je dit kunt aanpakken. Over de bijeenkomst Wanneer: maandag 22 juni 10.00-12.00 uur (inloop vanaf 09.30 uur): ochtendprogramma 12.00-13.00 uur: lunch 13.00-15.00 uur: middagprogramma (beperkt plaats) Waar: Provinciehuis Zuid-Holland (ochtend/lunch), Nationaal Archief (middag) Voor wie: medewerkers en vrijwilligers van musea, archieven, historische verenigingen en andere erfgoedorganisaties in Zuid-Holland, onderzoekers en studenten, medewerkers provincie Zuid-Holland Inhoud: bekijk hier alle details over de bijeenkomst Aanmelden: gratis, via de website van Erfgoedhuis Zuid-Holland
Lezing over Giselle Kuster door Renée Volkers
23 jun 2026 - Kunstschilder Giselle Kuster leefde van 1940 tot 1953 in Leiden waar zij aan de Breestraat de galerie Pro Arte had. Museum De Lakenhal heeft van 25 mei tot 25 oktober 2026 een tentoonstelling aan haar gewijd. Tijdens haar lezing vertelt Renée Volkers, conservator moderne kunst van Museum De Lakenhal, over wat er over deze kunstschilder bekend is en ook over wat er nog onbekend is. Zo is het museum op zoek naar het in de oorlogsjaren in Leiden geschilderde werk met de titel 'Honger'. Link: Lezing over Giselle Kuster door Renée Volkers
Virtuele stadspoorten van Leiden
5 jul 2026 - Onlangs is het project 'Verborgen stad' voltooid: acht Leidse stadspoorten zijn digitaal gereconstrueerd, compleet met op pc, tablet of smartphone aan te klikken informatie. Directeur Theo Pronk van de Stichting Verborgen Stad houdt een lezing over de totstandkoming ervan. Aansluitend is er een wandeling door het Singelpark waarbij op elk van de acht plekken waar ooit een stadspoort heeft gestaan een van de Singelpark-gidsen uitleg geeft. Deelnemers kunnen uiteraard ook aan een deel van de wandeling meedoen. Meer informatie over de staspoorten vindt u hier. Link: Virtuele stadspoorten van Leiden
Salon: Tussen bouwen en behouden: Modern erfgoed in een veranderende stad
6 sep 2026 - Wie zich met erfgoed en erfgoedbeleid bezighoudt loopt aan tegen vele vragen: Wat maakt een gebouw of gebied waardevol en beschermingswaardig? Welke bescherming wil je het geven en wie is daar verantwoordelijk voor? Wie mag er over meepraten? Maar ook andere vragen spelen een rol: In welke mate speelt esthetiek een rol? Wat is de betekenis van het sociaal/historistische verhaal erachter? Kan en mag een oordeel in de loop van de jaren veranderen? Welke concessies zijn aanvaardbaar bij een transformatie? Wie zich bezighoudt met nog onbeschermd modern erfgoed staat ten slotte voor de vraag: moeten we actie ondernemen? Is het oordeel van experts daarbij zwaarwegender dan dat van belangstellende burgers en belanghebbenden, zoals eigenaren, gebruikers en omwonenden, of: hoe richt je de besluitvorming in? Alle reden om in een Salon in deze dynamische materie te duiken en ideeën uit te wisselen over o.a. deze vragen. Uit de Commissie Modern Erfgoed van de HVOL zullen Wouter Fokkinga en Arie de Jong een voorzet doen. Arie zal de vragen in hun breedte belichten, terwijl Wouter zich zal richten op de ELO-activiteit van de afgelopen jaren om in Leiden het erfgoed te identificeren uit de periode 1970-1990, uitmondend in een 'Lijst van te beschermen objecten' die door het gemeentebestuur eind 2025 is vastgesteld in een lijst van objecten die door (mogelijke) planvorming niet in de Lijst zijn opgenomen. Link: Salon: Tussen bouwen en behouden: Modern erfgoed in een veranderende stad
Garenmarkt, hoe geschiedenis een straat bij elkaar bracht
11 sep 2026 - Vorig jaar vierden de bewoners van de Garenmarkt het 425-jarig bestaan van hun straat. Deze kwam binnen een korte periode rond 1600 tot stand. Er waren extra woningen nodig, onder meer voor 'arbeidsmigranten' uit West-Vlaanderen: vaklieden die de Leidse textielindustrie tot grote bloei hielpen brengen. Om voor deze nieuwe wijk ruimte te maken, werden de 'raamlanden' -velden waar bewerkt Leids laken werd opgerekt en gedroogd- verplaatst naar buiten de singels. Naar aanleiding van dit straatjubileum deden de huidige bewoners onderzoek naar de ontstaansgeschiedenis van de ongeveer 50 woningen en haar vroegere bewoners. Het resultaat hiervan is het boek 'Garenmarkt, portret van een straat'. Davied van Berlo, een van de auteurs, vertelt op de avond voor de Open Monumentendagen 2026 over de geschiedenis van de Garenmarkt. Hij staat onder meer stil bij de meest bijzondere monumenten en de meest opmerkelijke bewoners. Een daarvan was Johan Rudolf Thorbecke, die op Garenmarkt nummer 9 aan de nieuwe grondwet van 1848 werkte. Ook de opzet van het project komt aan de orde en hoe de bewoners dankzij de diverse activiteiten en de gezamenlijke duik in de geschiedenis nader tot elkaar zijn gekomen. Het verhaal van de Garenmarkt is tegelijkertijd het verhaal van de veerkrachtige historische binnenstad van Leiden. Link: Garenmarkt, hoe geschiedenis een straat bij elkaar bracht
Driemaal vrijgelaten uit Westerbork: het levensverhaal van Ilse Leembruggen-Von
13 okt 2026 - Ilse Leembruggen (1873-1961) was de echtgenote van Willem Adriaan Leembruggen, directeur van de Leidse textielfabriek Clos en Leembruggen. Zij kwam uit Wenen en was van Joodse afkomst. Ze was goed bevriend met Lilli van der Schalk, een vrouw van de wereld die zich gemakkelijk in hogere kringen bewoog, contact had met Duitse bevelhebbers en tegelijkertijd ook met de Britse geheime dienst. Haar man was de vijfde van zeven generaties Leembruggen die sinds 1766 de bekende Leidse textielfabriek Clos en Leembruggen runden. Ruim voor de oorlog in 1925 overleed hij. Zijn weduwe Ilse werd tijdens de oorlog tot driemaal toe afgevoerd naar het doorvoerkamp Westerbork. Dankzij de inspanningen van de Leidse wolfabrikant Krantz, de Rotterdamse havenbaron Van der Mandele, vriendin Lilli van de Schalk, de eerste hoogleraar Kunstgeschiedenis Willem Vogelsang en kunstschilder Max Beckmann kwam zij echter telkens weer vrij en heeft zij de oorlog overleefd. Biograaf Mark Goedhart verhaalt over het veelbewogen leven van deze bijzondere vrouw. Tijdens de lezing zal het eerste exemplaar van de biografie worden aangeboden aan Philip Leembruggen (88) die in de jaren '70 de fabriek moest sluiten als gevolg van de algehele neergang van de textielsector. Link: Driemaal vrijgelaten uit Westerbork: het levensverhaal van Ilse Leembruggen-Von Lieben
Lezing Stamboomonderzoek in Lisse - ontdek de geschiedenis van je voorouders
27 okt 2026 - Wie waren onze voorouders? Hoe zag hun leven eruit? Er is steeds meer belangstelling voor ons familieverleden, onder andere op tv. Een programma als "Verborgen Verleden" laat zien hoe bijzonder de geschiedenis van je familie kan zijn. Het mooie is dat we ook zelf op onderzoek kunnen gaan om onze voorouders op te sporen. Daarvoor is veel informatie op internet beschikbaar, bijvoorbeeld via de bevolkingsregisters, burgerlijke stand, kerkelijke bronnen. Cees Jan van den Hoek deed zelf stamboomonderzoek naar zijn eigen voorouders maar hielp ook derden met onderzoek. Op deze avond deelt hij zijn ervaring met ons. Oktober | maand van de geschiedenis Vanuit het motto “Ontdek gisteren, begrijp vandaag” worden in oktober activiteiten georganiseerd om geschiedenis onder de aandacht te brengen. Vanuit het verleden kunnen we het heden beter begrijpen. Begrip leidt tot inzicht, nuancering en mogelijk een andere kijk op de wereld. Deze lezing wordt gehouden in de Bibliotheek te Lisse - Koninginneweg 79A te Lisse en duurt van 19:30 uur tot 21:00 uur. Voor leden van de bibliotheek kost de toegang voor deze lezing € 5,00, vooe niet-leden kost deze lezing € 7,50. Opgeven kan via de site van de Bibliotheek: Lezing Stamboomonderzoek | Ontdek de geschiedenis van je voorouders | dinsdag 27 oktober 2026 | Bibliotheek Bollenstreek
PJ Blok lezing: De cipierster, het Gravensteen en de gevangenen
5 nov 2026 - Maria van Nispen (1666-1730) was 27 jaar lang gevangenbewaarster van het Gravensteen, eerst met haar man en na diens overlijden alleen. Susan Su?r, werkzaam bij Erfgoed Leiden en Omstreken (ELO), doet al jarenlang onderzoek naar deze cipierster. Tijdens haar lezing beschrijft zij niet alleen de levensloop van Maria, maar ook de omstandigheden in de gevangenis. Daarbij belicht zij één specifieke zaak in het bijzonder. De P.J. Blok lezing wordt jaarlijks rond de sterfdag van de Leidse historicus P.J. Blok georganiseerd door de Universiteit Leiden, het Leidsch Dagblad en de Historische Vereniging Oud-Leiden (HVOL). Link: PJ Blok lezing: De cipierster, het Gravensteen en de gevangenen
Agenda meerdaags
Expositie Het verhaal van Voorschoten
10 jun t/m 23 aug 2026 - Deze zomer is de tentoonstelling ‘Het verhaal van Voorschoten’ te bezoeken. De ondertitel van de expositie zou ‘Voorschoten door de eeuwen heen’ kunnen zijn. Schilderijen, prenten, documenten en allerlei voorwerpen vertellen het verhaal, van de steentijd tot heden. De bezoeker krijgt hiermee een fraai overzicht van de rijke collectie van het museum. Zie museumvoorschoten.nl
Thuis bij Jan Steen - 400 jaar leven in de brouwerij.
2 apr t/m 23 aug 2026 - In 2026 is het precies 400 jaar geleden dat Jan Steen in Leiden werd geboren. Treed binnen in het persoonlijke leven van een van de belangrijkste Nederlandse schilders uit de zeventiende eeuw. In deze tentoonstelling ontdek je hoe zijn kinderen, echtgenotes, vrienden en kroeg niet alleen zijn omgeving vormden, maar ook zijn grootste inspiratiebron. Aan de hand van topstukken uit onder andere het Rijksmuseum, Mauritshuis en de eigen collectie maak je een ontdekkingsreis door Steens wereld vol humor, chaos en verstopte boodschappen. Met Thuis bij Jan Steen – 400 jaar leven in de brouwerij legt Museum De Lakenhal de focus op Steens persoonlijke omgeving en de rol van zijn geboortestad Leiden. De tentoonstelling biedt een verrassende blik op het dagelijks leven uit de 17de eeuw en de humor en menselijkheid die zijn schilderijen zo geliefd maken. Thuis bij Jan Steen combineert bekende favorieten uit de eigen collectie met topstukken uit Nederlandse museale en particuliere collecties. Hieronder zijn publiekslievelingen uit bijvoorbeeld de Eregalerij van het Rijksmuseum, maar ook werken uit collecties die vrijwel nooit te zien zijn voor publiek. In het werk van Jan Steen spelen kinderen een opvallende rol. Als geen ander wist hij de onbevangenheid, de vreugde en het verdriet van kinderen op een levensechte manier te verbeelden. Steen hoefde voor zijn kindertaferelen niet ver te zoeken: als vader van een groot gezin vond hij thuis volop inspiratie. Zijn eigen familie stond dan ook vaak model. Ook in de tentoonstelling worden kinderen actief betrokken. Basisschoolleerlingen uit Leiden schrijven speciaal voor de expositie korte teksten, die bij de schilderijen te lezen zullen zijn. Lees meer over de totstandkoming van deze teksten.
