Rijnlandgeschiedenis.nl gebruikt cookies om bezoek te meten en om het voor bezoekers mogelijk te maken informatie op deze website te delen via social media. Door verder gebruik te maken van deze website ga je hiermee akkoord.

Accepteer cookies
zaterdag 7 november 2020

Historische Vereniging Oud Leiden

Tegendraads en ongenietbaar? Bilderdijk weer terug in de Sleutelstad

Dieslezing door Peter van Zonneveld

De stad Leiden heeft in het hart van Willem Bilderdijk (1756-1831) altijd een bijzondere plaats ingenomen. Als jongeman vergaarde hij er zijn eerste dichterlijke roem, als student oogstte hij waardering bij collega's en geleerden, na zijn ballingschap vond hij er een veilige haven, beschermd door Lodewijk Napoleon,  tot de buskruitramp ook hem wist te treffen. Nadien was hij er tien jaar privaatdocent, waarin hij niet alleen een schare vijanden verwierf, maar ook een kring van toegewijde leerlingen. Zijn laatste levensjaren moest hij elders doorbrengen.

De Leidse universiteit bezat al een aanzienlijke collectie Bilderdijkiana, die nu, in 2020, is uitgebreid  met de complete verzameling van het Bilderdijk-museum te Amsterdam. Met recht kunnen we nu zeggen: Bilderdijk is weer terug in de Sleutelstad! Een causerie over een unieke persoonlijkheid, wiens leven sterk bepaald werd door de politieke ontwikkelingen van zijn tijd. Een wandeling langs Leidse plekken die in zijn leven een bijzondere rol hebben gespeeld. De zaal van Kunst wordt door arbeid verkreegen aan de Lange Pieterskerkkoorsteeg, waar hij zijn gedichten bekroond zag. De Langebrug, waar hij als student heeft gewoond. De Hogewoerd, waar hij in de Franse tijd vertoefde. De Hooigracht, de Garenmarkt, het Rapenburg en de Oude Singel, waar de privaat-docent zijn domicilie had. En natuurlijk de universiteit, waar zich nu een aparte Bilderdijk-kamer bevindt.

Een complexe persoonlijkheid. Hij had de naam tegendraads en ongenietbaar te zijn, een grommende Izegrim. Met zijn vurige temperament reageerde hij heftig op de politieke gebeurtenissen van zijn dagen. Hoe was zijn houding in de patriottentijd? Hoe reageerde hij op de komst de Fransen? Hoe was zijn relatie met Lodewijk Napoleon? Hoe stond hij tegenover de keizer zelf? En tegenover koning Willem I? Wie het niet met hem eens was, of zijn ongenoegen opwekte, kreeg het soms zwaar te verduren, maar in de huiselijke kring ontwaren we een andere Bilderdijk: een zorgzame vader, een toegewijde echtgenoot en een hartelijke gastheer.

Dat alles laat zich illustreren aan de hand van portretten, brieven en andere documenten uit de Leidse collectie, de grootste Bilderdijk-verzameling ter wereld.

Peter van Zonneveld (1948, Leiden) studeerde in Amsterdam Nederlands, literatuurwetenschap en biologie. Sinds 1975 is hij medewerker van de Opleiding Nederlands van de Leidse universiteit, waaraan hij, ook na zijn pensionering in 2013, nog altijd verbonden is. Hij publiceerde boeken, artikelen, bloemlezingen en tekstedities  met betrekking tot de 19e-eeuwse en de Indische letterkunde. In 1993 promoveerde hij op De Romantische Club. Leidse student-auteurs 1830-1840. Samen met Rick Honings schreef hij de bekroonde biografie De gefnuikte arend. Het leven van Willem Bilderdijk (2013).

Link: Tegendraads en ongenietbaar? Bilderdijk weer terug in de Sleutelstad