Rijnlandgeschiedenis.nl gebruikt cookies om bezoek te meten en om het voor bezoekers mogelijk te maken informatie op deze website te delen via social media. Door verder gebruik te maken van deze website ga je hiermee akkoord.

Accepteer cookies
Zaterdag 23 januari 2016

Stichting Historische Publicaties Holland-Rijnland

Carolus Clusius bracht niet de tulp naar Nederland

Boekhistorica Sylvia van Zanen uit Alphen aan den Rijn bestudeerde de brieven van Carolus Clusius en schreef er de dissertatie ’Een uitzonderlijke verscheidenheid. Planten, vrienden en boeken in het leven en werk van Carolus Clusius’ over.

Ca­ro­lus Clu­si­us (1526-1609) staat in Lei­den voor­al be­kend als de eer­ste pre­fect (di­rec­teur) van de Hor­tus bo­ta­ni­cus. Maar hij was méér, zegt Syl­via van Za­nen (44), die vo­ri­ge week aan de Uni­ver­si­teit Lei­den pro­mo­veer­de op een on­der­zoek naar de vele, vele brie­ven die Clu­si­us in de loop van zijn lan­ge le­ven schreef en ont­ving. De Alp­hen­se ka­rak­te­ri­seert hem het liefst als een on­af­han­ke­lij­ke geest, die wel­is­waar af­han­ke­lijk was van rij­ke be­scherm­he­ren, maar die toch 'heel te­rug­hou­dend was in het werk dat hij aan­nam'. ,,Hij wil­de zijn ei­gen be­lang­stel­ling vol­gen.’’

De be­lang­stel­ling voor plan­ten be­leef­de in de 16de eeuw een re­nais­san­ce, zegt Van Za­nen. ,,Grof­weg had je twee stro­min­gen. Aan de ene kant wa­ren er aca­de­mi­ci die de diep­te in wil­den. Zij wil­den we­ten hoe plan­ten in el­kaar za­ten, het me­di­sche of cu­li­nai­re nut van plan­ten on­der­zoe­ken, nieu­we din­gen ont­dek­ken. Aan de an­de­re kant wa­ren er lief­heb­bers, die op zoek wa­ren naar nieu­we, bij­zon­de­re, on­be­ken­de plan­ten voor de pronk.’’

Clu­si­us was een spin in het web. Hij ont­ving za­den, bol­len, knol­len en wor­tel­stok­ken uit alle hoe­ken van Eu­ro­pa, die hij op­kweek­te en op zijn beurt weer ver­stuur­de aan cor­res­pon­den­ten die er be­lang­stel­ling voor had­den. Jaar­lijks ver­stuur­de hij hon­der­den tul­pen­bol­len naar lief­heb­bers in heel Eu­ro­pa en hij in­tro­du­ceer­de in Ne­der­land on­der meer aard­ap­pe­len, iris­sen, snij­bo­nen en schor­se­ne­ren.

De Uni­ver­si­tai­re Bi­bli­o­the­ken Lei­den heeft een col­lec­tie van 1600 brie­ven van en aan Clu­si­us. On­ge­veer 300 daar­van zijn ge­schre­ven in de volks­taal. ,,Hie­ruit blijkt dat de ge­meen­schap van ge­wo­ne plan­ten­lief­heb­bers veel gro­ter was dan eer­de­re on­der­zoe­kers heb­ben aan­ge­no­men. De niet-aca­de­mi­sche cor­res­pon­den­ten heb­ben vaak an­de­re, meer op de prak­tijk ge­ba­seer­de ken­nis van plan­ten.’’

Bron: Leidsch Dagblad 23-01-2016