Rijnlandgeschiedenis.nl gebruikt cookies om bezoek te meten en om het voor bezoekers mogelijk te maken informatie op deze website te delen via social media. Door verder gebruik te maken van deze website ga je hiermee akkoord.

Accepteer cookies
dinsdag 24 april 2018

Contactgegevens
Castellumplein 1 a
2235 CM Valkenburg

 

Valkenburg, Vereniging Oud Valkenburg

Valkenburg, de Beeldenstorm (1566) en Alva's Raad van Beroerten

Een dorp in het oog van de (Beelden)storm?

In 2016 was het 450 jaar geleden dat de Beeldenstorm losbarstte, in 2017 werd stilgestaan bij 500jaar Reformatie en anno 2018 is het 450 jaar geleden dat de Tachtigjarige Oorlog begon. Deze opeenvolgende herdenkingsjaren vormen een mooie gelegenheid om stil te staan bij de Beeldenstorm en het begin van de Opstand. Gedurende de laatste week van augustus 1566 sloegen beeldenstormers overal in de regio toe. Wat merkten de bewoners van zestiende-eeuws Valkenburg van deze turbulente tijden? 

Gedurende de zomer anno 1566 stegen hoogoplopende religieuze, sociale en economische spanningen tot het kookpunt. Vanaf augustus 1566 vonden er hagenpreken plaats nabij Voorschoten, op het terrein van de abdij van Rijnsburg en in de Voscuyl bij Oegstgeest. De autoriteiten waren niet bij machte hier iets tegen te ondernemen.

Evenmin kon men iets beginnen tegen de beeldenstormen die zich vanaf augustus 1566 overal door de Nederlanden verspreidden. Op zondag 25 augustus wist de magistraat van Leiden nog enkele beeldenbrekers uit de Sint-Pieterskerk te verwijderen. De volgende dag was er geen houden meer aan: de Onze-Lieve-Vrouwekerk, de Sint-Pancratiuskerk en het kapittelhuis werden gelijktijdig aangevallen. Op het Waardeiland werd het klooster van de minderbroeders bestormd. Geestelijken van het Margarethaconvent probeerden de beeldenbrekers te paaien met drank en voedsel. Dat dit niet goed uitpakte lezen we terug in het vonnis van een later veroordeelde beeldenstormer die ‘…een cruyk aen stucken gesmackt hadde omdat hem ’t bier nyet smaeckte ende hy beter gedroncken hadde’

 Een krachtige reactie van koning Filips II volgde een jaar later: hij stuurde de hertog van Alva met een leger om orde op zaken te stellen. Eenmaal aangekomen in Brussel stelde Alva een speciale rechtbank samen om de beeldenstormers op te sporen en te bestraffen: de Raad van Beroerten. Ook in Valkenburg verrichtte de ‘Bloedraad’ onderzoek. Men onderzocht het gerucht dat een zekere Jan Claeszoon Cleij het Heilig Kruis in de kerk van Valkenburg wilde vernielen in 1566. Bleef de parochiekerk van Valkenburg intact gedurende deze turbulente tijden? Hoe ging de Raad van Beroerten te werk en hoe liep het af met Jan Claeszoon Cleij? Tijdens de lezing wordt uitgebreid stilgestaan bij deze en andere vragen.

De lezing is op dinsdagavond 24 april vanaf 20.30 uur in Het Dorpshuis, Kerkweg 3 te Valkenburg.